معلم در عصر هوش مصنوعی؛ بازتعریف نقش معلم در کلاس درس آینده

گسترش فناوری های هوش مصنوعی در سال های اخیر، نظام های آموزشی جهان را با چالش ها و فرصت های بی سابقه ای روبه رو کرده است. پرسش بنیادینی که ذهن بسیاری از صاحب نظران تعلیم و تربیت را به خود مشغول ساخته، این است که با ظهور الگوریتم های یادگیری ماشین، سیستم های آموزش تطبیقی و ربات های گفت وگوگر، نقش معلم در کلاس درس آینده چه تحولاتی خواهد یافت؟ پژوهش حاضر با هدف بازتعریف نقش معلم در عصر هوش مصنوعی و شناسایی مولفه های شایستگی حرفه ای مورد نیاز برای معلمان فردا انجام شده است. روش پژوهش توصیفی-پیمایشی بوده و جامعه آماری شامل معلمان دوره متوسطه استان های تهران، اصفهان و خراسان رضوی در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۲ به تعداد ۲۵۰ نفر با روش نمونه گیری طبقه ای تصادفی انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها، پرسشنامه محقق ساخته ۲۰ گویه ای بر مبنای طیف لیکرت پنج درجه ای بود که روایی آن از طریق روایی محتوایی با نظر خبرگان و پایایی آن با ضریب آلفای کرونباخ (۰/۹۲) تایید شد. تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS-۲۶ و آزمون های کولموگروف-اسمیرنوف و تی تک نمونه ای انجام گرفت. یافته ها نشان داد که از دیدگاه معلمان، نقش های سنتی معلم دستخوش تحول شده و بر نقش های تسهیل گری، مربی گری، تربیتی و اخلاقی تاکید بیشتری می شود. همچنین نتایج آزمون تی تک نمونه ای حاکی از آن است که میانگین نمرات معلمان در تمامی مولفه ها بالاتر از مقدار متوسط (۳) بوده و این تفاوت از نظر آماری معنادار است (p<۰/۰۰۱). بر اساس یافته ها، الگوی پیشنهادی پژوهش، چارچوبی نوین برای تربیت معلم و توسعه حرفه ای آنان در عصر هوش مصنوعی ارائه می دهد.