تاثیر آموزش خودآگاهی هیجانی بر کاهش پرخاشگری کلامی در تعاملات همسالان در محیط مدرسه

پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر آموزش خودآگاهی هیجانی بر کاهش پرخاشگری کلامی در تعاملات همسالان در محیط مدرسه انجام شد. پرخاشگری کلامی به عنوان یکی از شایع ترین و در عین حال مخرب ترین اشکال رفتارهای پرخاشگرانه در میان دانش آموزان، پیامدهای منفی متعددی بر سلامت روانی، عملکرد تحصیلی و روابط اجتماعی آنان به جای می گذارد. در این راستا، خودآگاهی هیجانی به عنوان مولفه ای اساسی از هوش هیجانی، نقشی کلیدی در مدیریت هیجانات و بهبود کیفیت تعاملات بین فردی ایفا می کند. این پژوهش به روش نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون با گروه گواه و دوره پیگیری انجام شد. جامعه آماری شامل کلیه دانش آموزان پسر مقطع متوسطه اول شهر تهران در سال تحصیلی ۱۴۰۲-۱۴۰۳ بود که از میان آن ها به روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای، تعداد ۴۰ دانش آموز که در پرسشنامه پرخاشگری کلامی نمره بالایی کسب کرده بودند، انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و گواه جایدهی شدند. گروه آزمایش به مدت ۱۰ جلسه ۹۰ دقیقه ای تحت برنامه آموزش خودآگاهی هیجانی قرار گرفتند، در حالی که گروه گواه هیچ مداخله ای دریافت نکردند. ابزار گردآوری داده ها پرسشنامه پرخاشگری کلامی بود که در سه مرحله پیش آزمون، پس آزمون و پیگیری یک ماهه توسط هر دو گروه تکمیل شد. داده های گردآوری شده با استفاده از روش تحلیل واریانس با اندازه گیری مکرر مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. یافته ها نشان داد که آموزش خودآگاهی هیجانی به طور معناداری باعث کاهش نمرات پرخاشگری کلامی در گروه آزمایش در مقایسه با گروه گواه در مرحله پس آزمون شده است و این تاثیر در مرحله پیگیری نیز تداوم داشته است. بر اساس نتایج به دست آمده، می توان گفت که آموزش خودآگاهی هیجانی راهبردی موثر در کاهش پرخاشگری کلامی دانش آموزان در تعاملات با همسالان است و گنجاندن این برنامه ها در برنامه درسی مدارس می تواند به بهبود جو عاطفی و کاهش تنش های بین فردی در محیط های آموزشی کمک شایانی نماید.کلمات کلیدی: خودآگاهی هیجانی، پرخاشگری کلامی، تعاملات همسالان، محیط مدرسه، دانش آموزان