واکاوی چالش های پیاده سازی رویکرد درس پژوهی در مدارس عادی ایران و ارائه راهکارهای ساختاری

چکیدهپژوهش حاضر با هدف واکاوی چالش های پیاده سازی رویکرد درس پژوهی در مدارس عادی ایران و ارائه راهکارهای ساختاری برای غلبه بر این موانع انجام شده است. درس پژوهی به عنوان یکی از موثرترین رویکردهای توسعه حرفه ای معلمان، بر همکاری جمعی، مشاهده تدریس همتایان و بازاندیشی مستمر در فرایند یاددهی-یادگیری تاکید دارد. با وجود تایید اثربخشی این رویکرد در نظام های آموزشی پیشرفته، اجرای آن در مدارس عادی ایران با چالش های متعددی مواجه است که ریشه در عوامل ساختاری، فرهنگی و مدیریتی دارد. این پژوهش با رویکرد کیفی و با استفاده از روش تحلیل محتوای عرفی انجام شده است. جامعه آماری شامل کلیه معلمان، مدیران و کارشناسان آموزشی شاغل در مدارس عادی شهر تهران در سال تحصیلی ۱۴۰۲-۱۴۰۳ بود که از میان آنها ۲۸ نفر با روش نمونه گیری هدفمند و گلوله برفی انتخاب شدند. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته عمیق جمع آوری و با استفاده از روش تحلیل موضوعی مورد بررسی قرار گرفتند. یافته ها نشان داد که مهم ترین چالش های پیاده سازی درس پژوهی شامل کمبود زمان کافی به دلیل سنگینی برنامه درسی، نبود فرهنگ مشارکت و همکاری میان معلمان، ضعف در مهارت های مشاهده و بازخورددهی، کمبود منابع مالی و انسانی، ساختار متمرکز و سلسله مراتبی مدیریت آموزشی، فقدان انگیزه و مقاومت در برابر تغییر، و نبود نظام پاداش و تشویق موثر است. بر اساس یافته ها، راهکارهای ساختاری پیشنهادی شامل بازطراحی زمان بندی آموزشی، ایجاد شبکه های همکاری معلمان، توانمندسازی مدیران مدارس، ایجاد نظام تشویق و پاداش، اصلاح آیین نامه های اداری، و ایجاد بسترهای دیجیتال برای ثبت و اشتراک گذاری تجارب درس پژوهی می باشد. نتیجه گیری پژوهش حاکی از آن است که پیاده سازی موفق درس پژوهی نیازمند تحول ساختاری در نظام آموزشی و تغییر نگرش به توسعه حرفه ای معلمان از رویکرد انفرادی به رویکرد مشارکتی است.کلمات کلیدی: درس پژوهی، مدارس عادی، توسعه حرفه ای معلمان، چالش های ساختاری، مشارکت جمعی