واکاوی دیدگاه های معلمان پیرامون چالش های مدیریت کلاس درس درمدارس هوشمندوراه کارهای تربیتی

پژوهش حاضر با هدف واکاوی دیدگاه های معلمان پیرامون چالش های مدیریت کلاس درس در مدارس هوشمند و ارائه راه کارهای تربیتی انجام شده است؛ این مطالعه از نظر هدف، کاربردی و از نظر ماهیت، کیفی و از نوع پدیدارشناسی توصیفی است. جامعه آماری پژوهش شامل معلمان دوره ابتدایی و متوسطه مدارس هوشمند شهرستان های منتخب استان بود که با روش نمونه گیری هدفمند و بر اساس قاعده اشباع نظری، تعداد ۲۴ نفر از آنان انتخاب شدند. برای گردآوری داده ها از مصاحبه های نیمه ساختاریافته عمیق استفاده شد و اعتبار یافته ها از طریق معیارهای مقبولیت، قابلیت اعتماد، انتقال پذیری و تاییدپذیری مورد بررسی قرار گرفت. تحلیل داده ها با الگوی تحلیل مضمون (تحلیل تماتیک) در سه سطح کدگذاری باز، محوری و انتخابی انجام گرفت که در نهایت به شکل گیری مضامین اصلی و فرعی منجر شد. یافته های پژوهش نشان داد چالش های مدیریت کلاس در مدارس هوشمند در پنج مقوله اصلی قابل طبقه بندی است: چالش های فنی و زیرساختی (کندی شبکه، قطعی سامانه و نقص تجهیزات)، چالش های رفتاری و انضباطی (تشتت توجه، بدرفتاری دیجیتال و کاهش تمرکز)، چالش های آموزشی-تعاملی (کاهش تعامل چهره به چهره و دشواری ارزشیابی اصیل)، چالش های حرفه ای معلمان (افزایش حجم کار، شکاف دیجیتالی و فرسودگی شغلی) و چالش های فرهنگی-خانوادگی (نبود نظارت والدین و ضعف سواد رسانه ای). در ادامه، راه کارهای تربیتی پیشنهادی معلمان در چهار مقوله راهبردهای مدیریتی (تنظیم قوانین استفاده از فناوری)، راهبردهای آموزشی (تلفیق یادگیری ترکیبی و بازی وارسازی)، راهبردهای انگیزشی (تقویت خودتنظیمی و مسئولیت پذیری دانش آموزان) و راهبردهای حمایتی (آموزش ضمن خدمت و حمایت نهادی از معلمان) سازمان دهی شد. نتایج پژوهش نشان داد که مدیریت موثر کلاس هوشمند مستلزم نگاه سیستمی و تلفیقی است که در آن زیرساخت فنی، شایستگی حرفه ای معلم، مشارکت خانواده و فرهنگ سازمانی مدرسه به صورت هماهنگ عمل کنند؛ از این رو پیشنهاد می شود سیاست گذاران آموزشی ضمن به روزرسانی تجهیزات و سامانه ها، برنامه های توانمندسازی مستمر معلمان و آموزش سواد دیجیتال به والدین را در دستور کار قرار دهند تا از مزایای مدارس هوشمند در کنار کنترل چالش های آن بهره برداری بهینه شود.

کلیدواژه ها:

کلمات کلیدی: مدیریت کلاس درس ، مدارس هوشمند ، چالش های آموزشی ، راه کارهای تربیتی ، تحلیل مضمون ، دیدگاه معلمان