وقتی تکلیف درس شد و درس تکلیف؛ روایت یادگیری معکوس در مدارس ایران

پژوهش حاضر با هدف روایت تجربه ی زیسته ی پیاده سازی یادگیری معکوس در مدارس ایران و سنجش نگرش معلمان نسبت به این رویکرد آموزشی انجام شده است. مدل یادگیری معکوس که چینش سنتی سخنرانی در کلاس و تکلیف در خانه را معکوس می کند، به عنوان پاسخی امیدبخش به محدودیت های آموزش معلم محور مطرح شده است؛ با این حال، پیاده سازی آن در بستر آموزشی ایران با چالش هایی ساختاری، فرهنگی، زیرساختی و آموزشی روبه رو است. این پژوهش با روش توصیفی-پیمایشی و با نمونه ای ۲۸۰ نفره از معلمان دوره ی دوم متوسطه که به روش نمونه گیری طبقه ای تصادفی از پنج منطقه ی آموزشی تهران، اصفهان، مشهد، شیراز و تبریز انتخاب شدند، انجام گرفت. ابزار گردآوری داده ها پرسشنامه ی محقق ساخته ای بود که روایی آن توسط متخصصان فناوری آموزشی و برنامه ی درسی تایید شد (CVR = ۰/۸۶؛ CVI = ۰/۹۱) و پایایی آن از طریق ضریب آلفای کرونباخ (α = ۰/۹۳) و بازآزمایی (r = ۰/۸۹) به دست آمد. آزمون کولموگروف-اسمیرنوف نشان داد توزیع داده ها در برخی ابعاد نرمال نیست (p < ۰/۰۵)؛ از این رو از آزمون های ناپارامتریک و تی تک نمونه ای با مقدار آزمون ۳ استفاده شد. یافته ها نشان داد که نگرش کلی معلمان به یادگیری معکوس بالاتر از نقطه ی میانی نظری است (M = ۳/۶۱، t = ۹/۴۲، p < ۰/۰۰۱). در میان ابعاد، «افزایش مشارکت دانش آموز» و «یادگیری با سرعت شخصی» بالاترین میانگین و «زیرساخت فناورانه» و «آمادگی معلمان» پایین ترین میانگین را به خود اختصاص دادند. نتایج حاکی از آن است که معلمان ایرانی در سطح مفهومی از یادگیری معکوس استقبال می کنند، اما تحقق عملی این الگو نیازمند سرمایه گذاری نظام مند در توسعه ی حرفه ای معلمان، دسترسی عادلانه به زیرساخت دیجیتال و هم راستایی برنامه ی درسی است. پژوهش حاضر با استعاره ی «تکلیف درس شدن و درس تکلیف شدن» به استخراج هم وعده و هم پارادوکس این مدل در نظام آموزشی ایران می پردازد.

کلیدواژه ها:

واژگان کلیدی: یادگیری معکوس ، مدارس ایران ، نگرش معلمان ، فناوری آموزشی ، یادگیری فعال ، خودتنظیمی یادگیری ، نوآوری برنامه ی درسی