معماری بیوفیلیک در بازآفرینی بافت های فرسوده شهری تبریز

بافت های فرسوده شهر تبریز، به ویژه محلاتی نظیر دوه چی، سیلاب و حصرت، با چالش های همزمان و چندلایه ای مواجه اند: کاهش کیفیت زیست محیطی، افت سلامت روان ساکنان، آسیب پذیری بالای لرزه ای در مجاورت گسل شمال تبریز، و فقر فضای سبز شهری. این مقاله با اتخاذ رویکرد معماری بیوفیلیک (Biophilic Design) به عنوان چارچوب نظری و عملیاتی، الگویی یکپارچه برای بازآفرینی این بافت ها ارائه می دهد که هم زمان به بهبود کیفیت محیط زیست شهری، ارتقای سلامت روان ساکنان، و کاهش آسیب پذیری کالبدی توجه دارد. پژوهش حاضر با روش آمیخته (کمی-کیفی) و با بهره گیری از تحلیل GIS، پیمایش میدانی (۲۴۰n=)، و شبیه سازی زیست محیطی انجام شده است. یافته ها نشان می دهد به کارگیری اصول بیوفیلیک در نمونه موردی محله دوه چی می تواند دمای سطحی محیط را تا ۴.۲∘ C کاهش داده، شاخص رضایت ساکنان را تا ۳۸%افزایش دهد، و زمان تخلیه اضطراری پس از رویداد لرزه ای را از ۱۴ به ۹ دقیقه کاهش دهد. این نتایج نشان دهنده امکان پذیری ادغام اهداف زیست محیطی و ایمنی در قالب یک رویکرد طراحی واحد است.

کلیدواژه ها:

معماری بیوفیلیک ، بازآفرینی شهری ، بافت فرسوده ، تبریز ، سلامت روان شهری ، تاب آوری لرزه ای ، زیرساخت سبز-آبی