بررسی عملکرد مدیریت شهری با رویکرد جامعه دوستدار سالمند (مطالعه موردی: شهر مشهد)

سالمندی جمعیت یکی از مهم ترین روندهای جمعیت شناختی قرن حاضر است که کلان شهرهای ایران، از جمله مشهد به عنوان دومین کلان شهر کشور و مقصد گسترده گردشگری زیارتی، با شدت فزاینده ای با آن مواجه اند. سازمان بهداشت جهانی از سال ۲۰۰۷ چارچوب «شهر دوستدار سالمند» را با هشت حوزه کارکردی شامل فضاهای باز و ساختمان ها، حمل ونقل، مسکن، مشارکت اجتماعی، احترام و شمول اجتماعی، مشارکت مدنی و اشتغال، ارتباطات و اطلاع رسانی، و حمایت اجتماعی و خدمات سلامت معرفی کرده است تا مبنایی برای ارزیابی و برنامه ریزی شهری متناسب با نیازهای سالمندان فراهم آورد. پژوهش حاضر با هدف بررسی و تحلیل عملکرد مدیریت شهری مشهد در انطباق با اصول جامعه دوستدار سالمند انجام شده است. روش پژوهش توصیفی-تحلیلی است و داده ها از طریق مطالعات اسنادی، بررسی طرح های توسعه شهری، مشاهدات میدانی و تحلیل تطبیقی با شاخص های سازمان بهداشت جهانی گردآوری شده اند. یافته ها نشان می دهد که مدیریت شهری مشهد در حوزه هایی نظیر توسعه فضاهای مذهبی-گردشگری و برخی زیرساخت های حمل ونقل عمومی دستاوردهایی داشته است، اما در حوزه های دسترسی پیاده، ایمنی معابر، تنوع مسکن متناسب با سالمندی، مشارکت مدنی سالمندان و یکپارچگی اطلاع رسانی همچنان با چالش های جدی روبه رو است. تحلیل نقاط قوت، ضعف، فرصت و تهدید (SWOT) نشان می دهد که فقدان سند راهبردی مشخص برای سالمندی، ضعف هماهنگی بین سازمانی و کمبود بودجه اختصاصی از مهم ترین موانع تحقق شهر دوستدار سالمند در مشهد است. در پایان، راهکارهایی از جمله تدوین سند راهبردی شهر دوستدار سالمند، بازطراحی معابر و فضاهای عمومی بر مبنای اصول طراحی همگانی، توسعه مسکن انطباق پذیر، و تقویت مشارکت سالمندان در فرایندهای تصمیم گیری شهری پیشنهاد شده است.

کلیدواژه ها:

جامعه دوستدار سالمند ، مدیریت شهری ، کیفیت زندگی سالمندان ، طراحی همگانی ، شهر مشهد