عدالت آموزشی و سواد رسانه ای؛ راهبردی برای تربیت معلمان پژوهنده در آموزش و پرورش

تحولات گسترده فناوری های ارتباطی و اطلاعاتی، گسترش شبکه های اجتماعی و افزایش دسترسی دانش آموزان به انواع رسانه های دیجیتال، نظام های آموزشی را با فرصت ها و چالش های جدیدی روبه رو ساخته است. در چنین شرایطی، تحقق عدالت آموزشی تنها به فراهم کردن امکان ثبت نام دانش آموزان در مدارس یا توزیع یکسان امکانات آموزشی محدود نمی شود، بلکه دسترسی عادلانه به منابع اطلاعاتی، توانایی تحلیل و ارزیابی پیام های رسانه ای، برخورداری از فرصت های یادگیری دیجیتال و کسب مهارت استفاده مسئولانه و آگاهانه از رسانه ها نیز از مولفه های مهم آن به شمار می آید. هدف مقاله حاضر، بررسی ارتباط عدالت آموزشی و سواد رسانه ای و تبیین نقش معلمان پژوهنده در کاهش نابرابری های ناشی از شکاف اطلاعاتی و دیجیتال در آموزش و پرورش است. این پژوهش به شیوه توصیفی تحلیلی و با استفاده از روش مطالعه اسنادی و کتابخانه ای انجام شده است. یافته ها نشان می دهد که تفاوت در دسترسی به اینترنت و تجهیزات دیجیتال، تفاوت در کیفیت استفاده از رسانه ها، نابرابری در سرمایه فرهنگی و رسانه ای خانواده ها، تفاوت در توانمندی معلمان و فقدان برنامه های آموزشی منسجم در حوزه سواد رسانه ای می تواند به بازتولید نابرابری های آموزشی منجر شود. در مقابل، توسعه سواد رسانه ای انتقادی، توانمندسازی حرفه ای معلمان، تولید محتوای آموزشی فراگیر و متناسب با شرایط دانش آموزان، استفاده از پژوهش معلم محور و طراحی سیاست های حمایتی برای گروه های کم برخوردار می تواند زمینه تحقق عادلانه تر فرصت های یادگیری را فراهم آورد. بر این اساس، معلم پژوهنده می تواند با شناسایی مسائل واقعی کلاس درس و محیط آموزشی، تحلیل الگوهای مصرف رسانه ای دانش آموزان و طراحی مداخلات مبتنی بر شواهد، نقش موثری در پیوند میان عدالت آموزشی و سواد رسانه ای ایفا کند.

کلیدواژه ها:

عدالت آموزشی ، سواد رسانه ای ، معلم پژوهنده ، شکاف دیجیتال ، آموزش و پرورش