مدیریت کلاس درس و مهارتهای ارتباطی معلمان

مدیریت کلاس درس یکی از مهم ترین مولفه های موفقیت فرایند یاددهی یادگیری و از اساسی ترین وظایف حرفه ای معلمان به شمار می آید. کلاس درس محیطی اجتماعی، پویا و چندبعدی است که در آن، رفتار معلم، شیوه ارتباط با دانش آموزان، نحوه سازمان دهی فعالیت ها، مدیریت زمان، ایجاد قوانین و انتظارات روشن و چگونگی برخورد با رفتارهای نامطلوب، بر کیفیت یادگیری تاثیر می گذارد. در این میان، مهارت های ارتباطی معلم نقش محوری دارد؛ زیرا مدیریت کلاس صرفا به معنای کنترل سکوت و جلوگیری از بی نظمی نیست، بلکه مجموعه ای از اقدامات هدفمند برای ایجاد محیطی امن، منظم، مشارکت محور و یادگیرنده است. ارتباط کلامی، ارتباط غیرکلامی، گوش دادن فعال، همدلی، بازخورد موثر، توانایی حل تعارض و برقراری رابطه محترمانه با دانش آموزان از مهم ترین مهارت هایی هستند که می توانند اثربخشی مدیریت کلاس را افزایش دهند. پژوهش های انجام شده در ایران نیز بر ارتباط میان کیفیت ارتباطات و اثربخشی مدیریت کلاس تاکید کرده اند؛ به گونه ای که مهارت های ارتباطی مدیران و عوامل انسانی مدرسه می تواند در بهبود شرایط مدیریت کلاس درس نقش داشته باشد (فضلی و همکاران، ۱۴۰۱). پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش مدیریت کلاس درس و مهارت های ارتباطی معلمان در بهبود فرایند آموزشی و تربیتی انجام شده است. روش پژوهش، توصیفی تحلیلی و مبتنی بر مطالعه اسناد، منابع علمی و پژوهش های انجام شده در حوزه مدیریت کلاس و ارتباطات آموزشی است. یافته های پژوهش نشان می دهد که مدیریت اثربخش کلاس، زمانی تحقق می یابد که معلم علاوه بر برخورداری از دانش تخصصی و مهارت های تدریس، از توانایی برقراری ارتباط موثر با دانش آموزان نیز برخوردار باشد. همچنین ایجاد قوانین روشن، استفاده از روش های پیشگیرانه، توجه به تفاوت های فردی، مشارکت دادن دانش آموزان در فرایند یادگیری، استفاده صحیح از بازخورد و پرهیز از شیوه های ارتباطی تحقیرآمیز، از عوامل موثر در ایجاد نظم و افزایش مشارکت دانش آموزان محسوب می شوند. بنابراین می توان گفت مدیریت کلاس و مهارت ارتباطی دو حوزه جدا از یکدیگر نیستند، بلکه در یک فرایند تعاملی، زمینه تحقق اهداف آموزشی، تربیتی و اجتماعی مدرسه را فراهم می کنند.

کلیدواژه ها:

مدیریت کلاس درس ، مهارت های ارتباطی ، معلم ، دانش آموز ، ارتباط موثر ، مدیریت رفتار ، یاددهی یادگیری ، کلاس درس