طراحی و اعتبار سنجی مدل معلم تحول آفرین در بستر هوش مصنوعی

تحولات شتابان فناوری های مبتنی بر هوش مصنوعی، نظام های آموزشی را با فرصت ها و چالش های نوینی مواجه ساخته است. در این میان، نقش معلم از انتقال دهنده صرف دانش به تسهیل گر یادگیری، راهبر تحول و طراح تجربه های آموزشی هوشمند تغییر یافته است. پژوهش حاضر با هدف طراحی و اعتبارسنجی مدل معلم تحول آفرین در بستر هوش مصنوعی انجام شده است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، آمیخته اکتشافی است. در بخش کیفی، با استفاده از تحلیل مضمون و مصاحبه نیمه ساختاریافته با خبرگان حوزه تعلیم و تربیت، فناوری آموزشی و هوش مصنوعی، ابعاد و مولفه های مدل استخراج شد. در بخش کمی، پرسشنامه ای بر اساس یافته های کیفی تدوین و میان جامعه آماری معلمان و متخصصان توزیع شد. روایی محتوایی ابزار با نظر خبرگان و روایی سازه از طریق تحلیل عاملی تاییدی بررسی شد. همچنین پایایی پرسشنامه با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ و پایایی ترکیبی مورد تایید قرار گرفت. یافته ها نشان داد که مدل معلم تحول آفرین در بستر هوش مصنوعی از ابعاد اصلی شامل شایستگی های فناورانه، رهبری آموزشی، نوآوری در تدریس، اخلاق حرفه ای، یادگیری مستمر، توانمندسازی یادگیرندگان و تصمیم گیری مبتنی بر داده تشکیل شده است. نتایج تحلیل عاملی نیز برازش مناسب مدل پیشنهادی را تایید کرد. بر این اساس، بهره گیری از این مدل می تواند زمینه ارتقای کیفیت آموزش، توسعه مهارت های حرفه ای معلمان، افزایش اثربخشی فرآیند یاددهی–یادگیری و تحقق آموزش هوشمند را فراهم سازد. پیشنهاد می شود سیاست گذاران آموزشی با تدوین برنامه های توانمندسازی و فراهم سازی زیرساخت های فناورانه، زمینه استقرار این الگو را در مدارس و مراکز آموزش عالی فراهم کنند.

کلیدواژه ها:

معلم تحول آفرین ، هوش مصنوعی ، طراحی مدل ، اعتبارسنجی ، شایستگی های معلم ، آموزش هوشمند