سنتز سبز نانوکاتالیست ها و نقش آن ها در کاهش آلاینده های صنعتی

گسترش فعالیت های صنعتی و افزایش تولید پساب ها، گازهای آلاینده و ترکیبات شیمیایی خطرناک، ضرورت توسعه روش های کارآمد، کم هزینه و سازگار با محیط زیست برای کنترل آلودگی را بیش از پیش آشکار کرده است. در این میان، فناوری نانو و به ویژه نانوکاتالیست ها به دلیل برخورداری از سطح ویژه بالا، تعداد زیاد جایگاه های فعال، قابلیت افزایش سرعت واکنش های شیمیایی و امکان کنترل ساختار در مقیاس نانو، ظرفیت قابل توجهی برای حذف یا تجزیه آلاینده های صنعتی دارند. با این حال، روش های متداول تولید نانوکاتالیست ها ممکن است به استفاده از مواد شیمیایی خطرناک، حلال های سمی، انرژی زیاد و تولید پسماندهای ثانویه منجر شوند. ازاین رو، سنتز سبز نانوکاتالیست ها به عنوان رویکردی مبتنی بر اصول شیمی سبز، در سال های اخیر مورد توجه قرار گرفته است. در این روش، از منابع زیستی و تجدیدپذیر مانند عصاره های گیاهی، میکروارگانیسم ها، ترکیبات طبیعی و مواد زائد زیستی به عنوان عوامل کاهنده، پایدارکننده یا پوشش دهنده استفاده می شود. پژوهش حاضر با هدف بررسی سنتز سبز نانوکاتالیست ها و تحلیل نقش آن ها در کاهش آلاینده های صنعتی انجام شده است. روش پژوهش توصیفی تحلیلی و مبتنی بر مطالعه منابع علمی مرتبط با نانوفناوری، شیمی سبز، کاتالیز و کنترل آلودگی های صنعتی است. یافته ها نشان می دهد که نانوکاتالیست های سبز می توانند از طریق فرآیندهایی مانند اکسایش پیشرفته، احیای آلاینده ها، فوتوکاتالیز، تجزیه ترکیبات آلی و تبدیل مواد سمی به ترکیبات کم خطرتر، در کاهش بار آلایندگی صنایع موثر باشند. همچنین، استفاده از منابع زیستی در سنتز نانوکاتالیست ها می تواند مصرف مواد شیمیایی خطرناک و هزینه های فرآیند تولید را کاهش دهد. از سوی دیگر، اندازه ذرات، مورفولوژی، سطح ویژه، نوع ماده فعال و شرایط عملیاتی، نقش مهمی در تعیین کارایی نهایی نانوکاتالیست دارند (علیزاده و همکاران، ۱۳۹۹؛ اکبری و همکاران، ۱۴۰۰). نتایج این پژوهش نشان می دهد که تلفیق فناوری نانو با اصول شیمی سبز می تواند مسیر مناسبی برای توسعه فناوری های پایدار در کنترل آلاینده های صنعتی فراهم سازد.

کلیدواژه ها:

سنتز سبز ، نانوکاتالیست ، فناوری نانو ، آلاینده های صنعتی ، شیمی سبز ، تصفیه پساب ، فوتوکاتالیز