چالش های ارتباط معلم و دانش آموز در فضای مجازی و تفکیک نقش مربیگری از دوستیابی

گذر ناگهانی از آموزش حضوری به فضای مجازی، به ویژه در دوران همه گیری کووید-۱۹، نظام تعلیم و تربیت را با چالش های بی سابقه ای مواجه ساخت. یکی از مهم ترین این چالش ها، دگرگونی بنیادین در ماهیت ارتباط معلم و دانش آموز است. این مقاله به بررسی چندوجهی این چالش ها در بستر آموزش مجازی می پردازد و بر ضرورت تفکیک نقشی تاکید می کند که اغلب در فضای مجازی در هم می آمیزند: نقش مربی گری (Mentorship) و نقش دوستی (Friendship). پژوهش حاضر با بهره گیری از مطالعات کیفی انجام شده در زمینه آموزش مجازی در ایران و جهان، استدلال می کند که فقدان ارتباط چهره به چهره، مرزهای نقش های معلمی را کمرنگ ساخته و معلمان را با دوراهی «نقش حرفه ای» در برابر «نقش دوستانه» مواجه کرده است. یافته ها نشان می دهد که معلمان موفق در فضای مجازی، برخلاف تصور رایج، نه با دوست شدن با دانش آموزان، بلکه با ایفای نقشی فراتر از معلم سنتی و نزدیک تر به یک «راهنما» یا «مربی»، توانسته اند ارتباط موثر برقرار کنند. این نقش مربی گری، درعین حال که نیازمند همدلی و ایجاد فضای امن است، با حفظ فاصله ای حرفه ای، می تواند از آسیب های ناشی از مرززدایی در فضای مجازی جلوگیری کند.