تحول نقش معلم در عصر هوش مصنوعی از انتقال دهنده دانش به تسهیل گر

ظهور فناوری های نوین به ویژه هوش مصنوعی، تغییرات گسترده ای را در نظام های آموزشی ایجاد کرده و نقش سنتی معلم را با چالش ها و فرصت های جدیدی مواجه ساخته است. در الگوی سنتی آموزش، معلم عمدتا به عنوان منبع اصلی انتقال اطلاعات و دانش شناخته می شد؛ اما در عصر هوش مصنوعی، دسترسی گسترده دانش آموزان به منابع دیجیتال و سامانه های هوشمند، ضرورت بازتعریف نقش معلم را افزایش داده است. در این شرایط، معلم دیگر تنها انتقال دهنده محتوا نیست، بلکه به عنوان تسهیل گر یادگیری، طراح محیط های آموزشی پویا، هدایت کننده فرایند تفکر، مربی مهارت های شناختی و اجتماعی و تسهیل کننده تعامل انسان و فناوری ایفای نقش می کند. هدف پژوهش حاضر بررسی تحول نقش معلم در عصر هوش مصنوعی و تحلیل مولفه های گذار از نقش انتقال دهنده دانش به نقش تسهیل گر یادگیری است. این پژوهش با روش توصیفی تحلیلی و با بهره گیری از مطالعات کتابخانه ای انجام شده است. یافته ها نشان می دهد که هوش مصنوعی می تواند بسیاری از وظایف تکراری آموزشی مانند ارائه اطلاعات، ارزیابی اولیه و تولید محتوای آموزشی را پشتیبانی کند؛ اما نقش های انسانی معلم مانند ایجاد انگیزه، پرورش تفکر انتقادی، تربیت اخلاقی، درک عواطف دانش آموزان و ایجاد ارتباط انسانی همچنان جایگاهی بنیادین دارد. نتایج پژوهش تاکید می کند که آینده آموزش نه در حذف نقش معلم، بلکه در بازتعریف جایگاه او به عنوان رهبر، راهنما و تسهیل کننده یادگیری معنا پیدا می کند. بنابراین، توانمندسازی معلمان در حوزه سواد دیجیتال، مهارت های استفاده از هوش مصنوعی و طراحی آموزشی نوین، ضرورتی اساسی برای نظام های آموزشی آینده محسوب می شود.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، نقش معلم ، تسهیل گری یادگیری ، فناوری آموزشی ، تحول آموزشی ، یادگیری شخصی سازی شده ، سواد دیجیتال