تحلیل تاریخی - تطبیقی جایگاه زبان لکی در میان زبان های ایرانی غربی: شواهد واژگانی و واج شناختی

زبان لکی یکی از گونه های مهم زبان های ایرانی غربی است که در بخش هایی از غرب ایران، به ویژه مناطق لک نشین استان های لرستان، کرمانشاه، ایلام و نواحی مجاور رواج دارد. جایگاه زبان لکی در طبقه بندی زبان های ایرانی غربی همواره مورد بحث زبان شناسان بوده است؛ به گونه ای که برخی پژوهشگران آن را در پیوند نزدیک با کردی جنوبی و گروه زبان های ایرانی شمال غربی بررسی کرده اند، در حالی که برخی دیگر بر ویژگی های مشترک آن با زبان های لری و نقش تماس های تاریخی و جغرافیایی در شکل گیری ساختار آن تاکید دارند. پژوهش حاضر با هدف بررسی جایگاه تاریخی تطبیقی زبان لکی در میان زبان های ایرانی غربی انجام شده است. این مطالعه با رویکرد توصیفی تحلیلی و بر پایه روش زبان شناسی تاریخی تطبیقی انجام گرفته و داده های مورد بررسی شامل نمونه هایی از واژگان لکی و مقایسه آن ها با زبان های فارسی باستان، اوستایی، فارسی میانه (پهلوی)، فارسی نو، کردی و لری است. همچنین برخی ویژگی های واج شناختی زبان لکی، به ویژه حفظ یا تحول برخی واج های تاریخی، مورد تحلیل قرار گرفته است. زبان های ایرانی باستان و میانه، از جمله فارسی باستان، اوستایی و فارسی میانه، منابع مهمی برای بررسی روند تحول تاریخی زبان های ایرانی محسوب می شوند و مقایسه آن ها با زبان های ایرانی نو می تواند در شناخت تداوم و تغییرات زبانی نقش داشته باشد. یافته های پژوهش نشان می دهد که زبان لکی دارای مجموعه ای از ویژگی های واژگانی و واج شناختی است که آن را در چارچوب زبان های ایرانی غربی قرار می دهد. بررسی داده های واژگانی نشان داد که برخی عناصر موجود در لکی با واژگان سایر زبان های ایرانی دارای پیوندهای تاریخی و ساختاری هستند و می توان آن ها را در چارچوب میراث مشترک زبان های ایرانی تحلیل کرد. همچنین بررسی برخی بازتاب های واجی نشان داد که زبان لکی در مواردی ویژگی هایی را حفظ کرده است که در برخی زبان های همجوار دچار تغییر شده اند. بر اساس نتایج این پژوهش، زبان لکی را می توان در چارچوب یک پیوستار زبانی در منطقه زاگرس تحلیل کرد که در شکل گیری آن سه عامل اصلی شامل میراث تاریخی مشترک زبان های ایرانی، تحولات درونی زبان و تماس زبانی با گونه های مجاور نقش داشته اند. بنابراین، مطالعه زبان لکی نه تنها برای شناخت بهتر این زبان، بلکه برای درک فرآیند تحول زبان های ایرانی غربی اهمیت دارد. انجام پژوهش های بیشتر مبتنی بر پیکره های زبانی، تحلیل دقیق تر واج شناسی تاریخی و بررسی ساخت صرفی و نحوی می تواند به تعیین دقیق تر جایگاه زبان لکی کمک کند.

کلیدواژه ها:

زبان لکی ، زبان های ایرانی غربی ، زبان شناسی تاریخی تطبیقی ، فارسی باستان ، اوستایی ، فارسی میانه ، کردی جنوبی