اصلاح الگوی مصرف در اسلام؛ اعتدال، پرهیز از اسراف و تبذیر

زمینه و هدف: رشد روزافزون مصرف گرایی و رواج رفتارهای خارج از اعتدال مادی در جامعه، ضرورت بازخوانی الگوهای معیشتی را بر اساس منابع اصیل دینی دوچندان کرده است. هدف از پژوهش حاضر، تبیین ابعاد مختلف اصلاح الگوی مصرف در اسلام با تمرکز بر مولفه های اعتدال، پرهیز از اسراف و تبذیر و ارائه راهکارهای عملی مقابله با الگوهای مصرفی نادرست است. روش پژوهش: این پژوهش با رویکرد توصیفی-تحلیلی و به روش کتابخانه ای انجام شده است. داده های مورد نیاز از طریق بررسی و تحلیل متنی آیات قرآن کریم، روایات معصومین (ع)، تفاسیر معتبر و سیره عملی بزرگان دین گردآوری و به شیوه کیفی تحلیل شده اند. یافته ها: یافته های تحقیق نشان می دهد که الگوی مصرف در اسلام بر پایه دو رکن اساسی «تدبیر در مصرف» و «تقدیر در معیشت» استوار است. بر این اساس، رعایت اعتدال و میانه روی به عنوان هسته مرکزی اقتصاد اسلامی مطرح بوده و در نقطه مقابل، اسراف و تبذیر به عنوان رفتارهایی ضدملی و خلاف شرع، پیامدهای مخربی همچون تباهی سرمایه ها، گسترش فقر و کاهش معنویت جامعه را به همراه دارند. همچنین سیره عملی بزرگان دین به عنوان الگوهای عینی، کارآمدترین شیوه برای نهادینه سازی مصرف مشروع معرفی شده است. نتیجه گیری: نتایج حاصل از این مطالعه نشان می دهد که اصلاح الگوی مصرف در جامعه اسلامی تنها از طریق تغییر نگرش های فرهنگی، تقویت باورهای دینی و گذار به سمت قناعت و صرفه جویی خردمندانه محقق می شود. اعمال سیاست های حمایتی از سرمایه گذاری و پس انداز در کنار ترویج الگوهای عملی ائمه و شخصیت های برجسته مذهبی، بسترساز تحقق اقتصاد سالم و پویا خواهد بود.

کلیدواژه ها:

اصلاح الگوی مصرف ، اعتدال ، اسراف و تبذیر ، قناعت ، اقتصاد اسلامی ، سیره عملی