آموزش خودتنظیمی(self-regulation) به عنوان پیش نیاز یادگیری مستقل

خودتنظیمی یادگیری به عنوان یکی از مولفه های بنیادین یادگیری مادام العمر، نقش تعیین کننده ای در شکل گیری توانایی یادگیرندگان برای برنامه ریزی، نظارت، ارزیابی و اصلاح فرایندهای شناختی، انگیزشی و رفتاری خود ایفا می کند. در نظام های آموزشی نوین که بر استقلال یادگیرنده، یادگیری فعال و توسعه شایستگی های فردی تاکید دارند، آموزش مهارت های خودتنظیمی به عنوان پیش نیاز اساسی برای دستیابی به یادگیری مستقل مورد توجه پژوهشگران علوم تربیتی قرار گرفته است. هدف مقاله مروری حاضر، تحلیل جایگاه آموزش خودتنظیمی در ارتقای استقلال یادگیری و بررسی سازوکارهای تاثیرگذاری آن بر عملکرد تحصیلی، انگیزش، خودکارآمدی و مسئولیت پذیری یادگیرندگان است. یافته های پژوهش های انجام شده نشان می دهد که یادگیرندگان برخوردار از مهارت های خودتنظیمی، با بهره گیری از راهبردهای هدف گذاری، مدیریت زمان، پایش پیشرفت، کنترل هیجان ها و انتخاب راهبردهای مناسب یادگیری، توانایی بیشتری در مواجهه با چالش های آموزشی و حل مسائل پیچیده دارند. همچنین، آموزش هدفمند خودتنظیمی توسط معلمان از طریق ایجاد محیط های یادگیری مشارکتی، ارائه بازخوردهای سازنده و تقویت تفکر تاملی، زمینه انتقال مسئولیت یادگیری از معلم به دانش آموز را فراهم می سازد. بررسی مبانی نظری و مطالعات تجربی نشان می دهد که خودتنظیمی نه تنها یک مهارت شناختی، بلکه فرایندی چندبعدی شامل ابعاد فراشناختی، انگیزشی و عاطفی است که توسعه آن می تواند به شکل گیری یادگیرندگانی مستقل، فعال و مادام العمر منجر شود. بر این اساس، ادغام آموزش راهبردهای خودتنظیمی در برنامه های درسی و شیوه های تدریس می تواند به عنوان رویکردی موثر برای بهبود کیفیت یادگیری و تحقق اهداف آموزش نوین مورد توجه قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

خودتنظیمی یادگیری ، یادگیری مستقل ، راهبردهای فراشناختی ، خودکارآمدی تحصیلی ، استقلال یادگیرنده