بررسی تاثیر اتوماسیون مبتنی بر هوش مصنوعی بر عملکرد سیستم های حسابداری: یک مرور نظام مند

هدف: هوش مصنوعی (AI) و اتوماسیون فرایندهای رباتیک (RPA) به سرعت در حال تغییر سیستم های اطلاعاتی حسابداری (AIS) هستند. این مرور نظام مند با هدف ترکیب یافته های پژوهشی ۲۰۲۰-۲۰۲۵، تاثیر اتوماسیون هوشمند را بر ابعاد عملکرد AIS تحلیل می کند. روش: با پیروی از پروتکل PRISMA ۲۰۲۰، جستجوی سیستماتیک در شش پایگاه داده انجام شد. از ۱۳۲ رکورد اولیه، ۵۰ مقاله واجد شرایط با استفاده از ابزار JBI ارزیابی کیفیت شده و به روش تحلیل مضمون ترکیب شدند. یافته ها: شش مضمون اصلی شناسایی شد: (۱) خودکارسازی وظایف و بهره وری عملیاتی؛ (۲) بهبود دقت و کاهش خطا؛ (۳) ارتقای کیفیت گزارشگری و کنترل های داخلی؛ (۴) کاربردهای نوظهور مدل های زبانی بزرگ و یادگیری عمیق؛ (۵) عوامل حیاتی موفقیت و چالش های پذیرش؛ و (۶) تحول در حسابرسی و کشف تقلب. یافته ها کاهش زمان فرایندها تا ۸۵٪ و افزایش دقت طبقه بندی تراکنش ها به بیش از ۹۸٪ را تایید می کنند. بااین حال، یک تنش کلیدی میان کارایی عملیاتی و احتمال افزایش مدیریت سود (Earnings Management) آشکار شد. همچنین، عواملی چون آمادگی سازمانی و امنیت سایبری به عنوان تعدیل گرهای حیاتی شناسایی شدند. یک مدل مفهومی جدید از این روابط استخراج گردید. نتیجه گیری: ادغام هوش مصنوعی یک ضرورت راهبردی است، اما موفقیت آن مستلزم حکمرانی داده، بازآموزی مهارت ها و چارچوب های اخلاقی است. شکاف پژوهشی اصلی، کمبود مطالعات طولی، تحلیل تطبیقی در کشورهای درحال توسعه (از جمله ایران) و بررسی سوگیری الگوریتمی در مدل های زبانی بزرگ است که مسیر پژوهش های آتی را شکل می دهند.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، سیستم های اطلاعاتی حسابداری ، اتوماسیون فرایند رباتیک ، یادگیری ماشین ، مرور نظام مند ، عملکرد حسابداری