واکاوی نقش هوش مصنوعی مولد در شخصی سازی فرایند یاددهی-یادگیری

هوش مصنوعی مولد به عنوان یکی از مهم ترین دستاوردهای فناوری های نوین، تحول گسترده ای در نظام های آموزشی ایجاد کرده است. این فناوری با قابلیت تولید متن، تصویر، صدا، آزمون، بازخورد و محتوای آموزشی متناسب با ویژگی های فردی فراگیران، زمینه تحقق یادگیری شخصی سازی شده را بیش از گذشته فراهم ساخته است. هدف پژوهش حاضر، واکاوی نقش هوش مصنوعی مولد در شخصی سازی فرایند یاددهی–یادگیری و تبیین فرصت ها، چالش ها و پیامدهای آن در نظام آموزشی است. پژوهش حاضر از نوع مطالعات مروری تحلیلی بوده و با استفاده از روش کتابخانه ای انجام شده است. داده ها از طریق بررسی مقالات علمی، کتاب ها، گزارش های پژوهشی و اسناد معتبر فارسی گردآوری و به شیوه تحلیل توصیفی مورد بررسی قرار گرفتند. یافته ها نشان داد که هوش مصنوعی مولد می تواند با تحلیل داده های آموزشی، شناسایی نیازها، علایق، توانایی ها و سبک های یادگیری دانش آموزان، مسیرهای یادگیری اختصاصی طراحی کند، بازخوردهای فوری ارائه دهد، محتوای آموزشی متناسب تولید نماید و کیفیت ارزشیابی تکوینی را ارتقا بخشد. همچنین این فناوری موجب افزایش انگیزش، تعامل، مشارکت فعال و خودتنظیمی یادگیرندگان می شود. با وجود این، چالش هایی مانند سوگیری الگوریتمی، وابستگی بیش از حد به فناوری، مسائل اخلاقی، امنیت داده ها، حفظ حریم خصوصی و شکاف دیجیتالی از مهم ترین موانع بهره برداری موثر از این فناوری محسوب می شوند. در مجموع، استفاده هدفمند، آگاهانه و اخلاق مدار از هوش مصنوعی مولد می تواند گامی موثر در تحقق عدالت آموزشی، ارتقای کیفیت یادگیری و توسعه آموزش هوشمند در مدارس و دانشگاه ها باشد (حسینی و همکاران، ۱۴۰۲؛ محمدی، ۱۴۰۳).

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی مولد ، شخصی سازی یادگیری ، یاددهی–یادگیری ، آموزش هوشمند ، فناوری آموزشی ، یادگیری تطبیقی ، آموزش الکترونیکی