خودتنظیمی یادگیری در دوره ابتدایی: سازوکارها، پیامدها و نقش آن در انگیزش و پیشرفت تحصیلی

یادگیری خودتنظیمی یکی از مفاهیم مهم در روان شناسی تربیتی و از مولفه های اساسی یادگیری اثربخش است. دانش آموزان خودتنظیم قادرند اهداف یادگیری خود را تعیین کنند، برای دستیابی به اهداف برنامه ریزی کنند، راهبردهای شناختی و فراشناختی مناسب به کار گیرند، میزان پیشرفت خود را پایش کنند و در صورت نیاز راهبردهای خود را اصلاح نمایند. این توانایی علاوه بر ابعاد شناختی و فراشناختی، با مولفه های انگیزشی، عاطفی و رفتاری یادگیری نیز ارتباط دارد. هدف مقاله حاضر بررسی و تحلیل شواهد پژوهشی درباره تاثیر آموزش خودتنظیمی یادگیری بر انگیزه تحصیلی و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان دوره ابتدایی است. روش پژوهش حاضر مروری تحلیلی است و با بررسی مطالعات نظری، پژوهش های تجربی، مرورهای نظام مند و فراتحلیل های مرتبط با یادگیری خودتنظیمی انجام شده است. یافته های مطالعات نشان می دهد که آموزش راهبردهای خودتنظیمی می تواند به بهبود استفاده از راهبردهای شناختی و فراشناختی، افزایش خودکارآمدی و انگیزش، بهبود مدیریت زمان و تلاش، افزایش توانایی خودارزیابی و در نهایت ارتقای عملکرد تحصیلی دانش آموزان منجر شود. فراتحلیل های انجام شده بر دانش آموزان ابتدایی نیز از اثربخشی کلی برنامه های آموزش خودتنظیمی حمایت کرده اند. در عین حال، میزان اثربخشی این برنامه ها به عواملی مانند سن دانش آموزان، مدت و تعداد جلسات آموزش، نوع راهبردهای آموزش داده شده، میزان مشارکت معلم، کیفیت بازخورد و نحوه تلفیق راهبردها با محتوای درسی وابسته است. بر اساس شواهد بررسی شده، آموزش خودتنظیمی بهتر است از سال های ابتدایی مدرسه آغاز شود و به صورت مستقیم، تدریجی، مستمر و متناسب با سطح رشد شناختی و عاطفی دانش آموزان ارائه شود. مقاله حاضر در پایان، راهکارهایی کاربردی برای معلمان دوره ابتدایی جهت تقویت خودتنظیمی، انگیزش و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان ارائه می کند.

کلیدواژه ها:

یادگیری خودتنظیمی ، انگیزش تحصیلی ، پیشرفت تحصیلی ، خودکارآمدی ، راهبردهای یادگیری ، روان شناسی تربیتی