تدوین مدل آموزشی «شکست ایمن» برای پرورش خلاقیت و پشتکار در دانش آموزان دوره ابتدایی

شکست و خطا در بسیاری از موقعیت های آموزشی به عنوان نشانه ای از ضعف یا ناتوانی دانش آموز تلقی می شود؛ درحالی که ادبیات یادگیری از خطا، شکست مولد، طرز فکر رشد، انگیزش تسلط و تاب آوری نشان می دهد که ناکامی های محدود، متناسب و قابل اصلاح، در صورت همراهی با تحلیل، بازخورد و فرصت تلاش مجدد، می توانند به فرصتی برای یادگیری تبدیل شوند. مقاله حاضر از نوع مروری‑مفهومی است و با هدف تبیین نقش تجربه های کوچک، کنترل شده و برگشت پذیر شکست در پرورش خلاقیت و پشتکار دانش آموزان دوره ابتدایی، مدل آموزشی «شکست ایمن» را تدوین می کند. مبنای نظری این مدل، تلفیق مفاهیم شکست مولد، یادگیری از خطا، طرز فکر رشد، انگیزش تسلط، خلاقیت و تاب آوری است. مدل پیشنهادی از پنج مرحله تلاش اولیه، مواجهه با شکست کوچک، تحلیل علل ناکامی، بازطراحی راهبرد و تلاش مجدد تشکیل می شود. شدت متناسب چالش، برگشت پذیری تجربه، امنیت روانی، بازخورد توصیفی، پرهیز از شرمسارسازی و فرصت کافی برای اصلاح، به عنوان پیش شرط های اجرای موثر مدل معرفی می شوند. در این چارچوب، شکست نباید ویژگی یا هویت کودک تلقی شود، بلکه باید به صورت اطلاعاتی درباره کارآمدی یک راهبرد درک شود. این مقاله بر طراحی تکالیف چندراه حلی، ارزشیابی فرایندی، بازخورد غیرتحقیرآمیز و فراهم کردن فرصت تلاش دوباره در کلاس درس تاکید می کند. مدل «شکست ایمن» یک چارچوب مفهومی پیشنهادی است و اثربخشی آن در زمینه های آموزشی گوناگون، نیازمند بررسی تجربی با ابزارهای معتبر است.

کلیدواژه ها:

شکست ایمن ، شکست مولد ، یادگیری از خطا ، خلاقیت ، پشتکار ، تاب آوری ، دانش آموزان دوره ابتدایی