کنشگری انتقادی معلم در تعدیل شکاف دیجیتال و آسیب های طبقاتی آموزش مجازی

گسترش آموزش مجازی در نظام آموزشی ایران، به ویژه پس از تجربه همه گیری کرونا، در کنار ایجاد فرصت های تازه، شکاف های پیشین را عمیق تر ساخته و شکل تازه ای از نابرابری طبقاتی را در دسترسی، بهره برداری و مشارکت آموزشی آشکار کرده است. در این میان، معلم به عنوان کنشگر اصلی میدان یادگیری، نقشی فراتر از انتقال دهنده صرف محتوا دارد؛ نقشی که می تواند در جهت تعدیل این نابرابری ها یا بازتولید آن ها عمل کند. پژوهش حاضر با رویکردی تحلیلی-اسنادی و با تکیه بر مرور منابع موجود، به بررسی مفهوم کنشگری انتقادی معلم و ظرفیت آن برای کاهش آسیب های طبقاتی ناشی از شکاف دیجیتال در آموزش مجازی می پردازد. یافته ها نشان می دهد شکاف دیجیتال در ایران تنها به زیرساخت های فنی محدود نیست؛ بلکه ابعاد فرهنگی، مهارتی و انگیزشی آن در تعامل با زمینه های طبقاتی، فرصت های یادگیری را به شکلی نابرابر توزیع می کند. در چنین شرایطی، معلم کنشگر انتقادی با شناخت زمینه اجتماعی دانش آموزان، بازاندیشی در هویت حرفه ای خود و بهره گیری از راهبردهایی چون آموزش مهارت های رسانه ای، واسطه گری آموزشی، انعطاف در روش های تدریس و حمایت عاطفی، می تواند بخشی از پیامدهای نابرابر این فضا را جبران کند. مقاله در نهایت بر ضرورت بازتعریف نقش معلم از مجری برنامه درسی به عامل تغییر اجتماعی تاکید می کند و پیشنهادهایی برای توانمندسازی انتقادی معلمان در نظام تربیت معلم و سیاست گذاری آموزشی ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

کنشگری انتقادی معلم ، شکاف دیجیتال ، آموزش مجازی ، نابرابری طبقاتی ، هویت حرفه ای ، سواد رسانه ای