تعامل روان شناسی شناختی و هوش مصنوعی در آموزش آینده

پژوهش حاضر به بررسی کیفی تعامل میان روان شناسی شناختی و هوش مصنوعی در چشم انداز آموزش آینده می پردازد. با گسترش شتابان سامانه های هوش مصنوعی مولد در محیط های آموزشی، نیاز به چارچوب های نظری نوینی که بتوانند پیوند میان کارکردهای شناختی انسان و قابلیت های فناوری های نوظهور را تبیین کنند، بیش از پیش آشکار شده است. این پژوهش با اتکا به رویکرد کیفی و با بهره گیری از روش تحلیل محتوای اسنادی، مجموعه ای از منابع معتبر علمی منتشرشده در بازه زمانی ۲۰۲۴ تا ۲۰۲۶ را بررسی کرده است. یافته ها نشان می دهد که هوش مصنوعی در آموزش آینده نه به مثابه ابزاری صرف برای خودکارسازی، بلکه به عنوان شریکی شناختی عمل خواهد کرد که می تواند مسیرهای یادگیری را شخصی سازی کرده و فرایندهای فراشناختی را تقویت نماید. بااین حال، این تعامل با چالش های بنیادینی همراه است که از جمله می توان به خطر تحلیل رفتن مهارت های شناختی در اثر واگذاری افراطی وظایف ذهنی به سامانه های هوشمند، کاهش درگیری شناختی عمیق، و تضعیف تفکر نقادانه اشاره کرد. پژوهش حاضر نشان می دهد که آموزش آینده نیازمند طراحی محیط های یادگیری ترکیبی است که در آن هوش مصنوعی نه به عنوان جانشین فرایندهای شناختی، بلکه به عنوان تسهیل گر و گسترش دهنده آن عمل کند. رویکرد مبتنی بر توسعه مهارت های فراشناختی تخصصی برای تعامل با هوش مصنوعی، به عنوان راهبردی کلیدی برای حفظ عاملیت انسانی در فرایند یادگیری شناسایی شده است. همچنین، یافته ها بر اهمیت نگاه انسان محور در طراحی سامانه های آموزشی هوشمند تاکید دارند و نشان می دهند که موفقیت در این مسیر مستلزم پرورش هم زمان سواد دیجیتال و سواد شناختی در یادگیرندگان و مربیان است. این پژوهش با ارائه تصویری جامع از چشم انداز تعامل روان شناسی شناختی و هوش مصنوعی در آموزش، زمینه را برای طراحی مداخلات آموزشی موثرتر و انسان محورتر در عصر هوش مصنوعی فراهم می آورد.

کلیدواژه ها:

روان شناسی شناختی ، هوش مصنوعی ، آموزش آینده ، فراشناخت ، یادگیری شخصی شده ، همکاری انسان و ماشین ، تحلیل رفتن شناختی