تاثیر یادگیری پروژه محور بر پرورش خلاقیت و تفکر انتقادی

در عصر حاضر که پیچیدگی مسائل و تغییرات شتابان، ویژگی بارز آن به شمار می رود، نظام های آموزشی با چالش اساسی تربیت نیروی انسانی توانمند در مواجهه با موقعیت های نوظهور روبرو هستند. در این میان، دو مهارت تفکر خلاق و تفکر انتقادی به عنوان شایستگی های کلیدی قرن بیست ویکم شناخته می شوند که فراگیران را قادر می سازد نه تنها دانش موجود را بازتولید کنند، بلکه توانایی خلق ایده های نوین و ارزیابی نقادانه اطلاعات را نیز بیابند. یکی از رویکردهای آموزشی که پتانسیل قابل توجهی در این زمینه دارد، یادگیری پروژه محور است. این رویکرد با قرار دادن فراگیران در موقعیت های یادگیری معنی دار و مبتنی بر مسائل واقعی، بستری برای توسعه همزمان این مهارت ها فراهم می آورد. پژوهش کیفی حاضر با هدف بررسی چگونگی تاثیر یادگیری پروژه محور بر پرورش خلاقیت و تفکر انتقادی در میان دانشجویان کارشناسی انجام شده است. در این پژوهش، با استفاده از روش مطالعه موردی کیفی، تجارب زیسته گروهی از دانشجویان که در یک دوره آموزشی مبتنی بر پروژه شرکت داشتند، مورد واکاوی عمیق قرار گرفت. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته، مشاهده مشارکتی و تحلیل اسناد و مدارک تولید شده توسط دانشجویان گردآوری شد. تحلیل داده ها با رویکرد تحلیل تماتیک و در چارچوب مدل براون و کلارک انجام پذیرفت. یافته های پژوهش نشان داد که یادگیری پروژه محور از طریق سازوکارهای متعددی نظیر ایجاد چالش و حل مسئله، استقلال عمل و انتخابگری، تعامل و همکاری گروهی، بازخورد مستمر و تاملی، و ارتباط با دنیای واقعی، به طور همزمان بر هر دو مولفه خلاقیت و تفکر انتقادی تاثیر می گذارد. همچنین مشخص شد که این رویکرد، انگیزه درونی و خودکارآمدی دانشجویان را افزایش داده و آنان را به یادگیرندگانی فعال و مسئول تبدیل می سازد. در مقابل، چالش هایی نظیر دشواری در ارزشیابی و مدیریت زمان نیز شناسایی شد. یافته های این پژوهش دلالت های عملی مهمی برای طراحان آموزشی، معلمان و سیاست گذاران نظام آموزشی در جهت بهره گیری از پتانسیل یادگیری پروژه محور برای پرورش مهارت های تفکر در سطوح عالی دارد.

کلیدواژه ها:

یادگیری پروژه محور ، خلاقیت ، تفکر انتقادی ، آموزش عالی ، مطالعه موردی کیفی