آشنایی با نقش رسانه ها در زندگی کودکان

رسانه ها در دنیای معاصر به یکی از مهم ترین عناصر شکل دهنده تجربه های روزمره کودکان تبدیل شده اند. کودکان از سال های نخست زندگی، به شیوه های گوناگون با تلویزیون، تلفن همراه، رایانه، تبلت، اینترنت، شبکه های اجتماعی، بازی های دیجیتال و سایر رسانه های نوین ارتباط برقرار می کنند و بخش قابل توجهی از اطلاعات، سرگرمی ها، الگوهای رفتاری و حتی برخی از نگرش های خود را از محیط رسانه ای دریافت می کنند. رسانه ها از یک سو می توانند فرصت های ارزشمندی برای یادگیری، افزایش خلاقیت، دسترسی به اطلاعات، تقویت مهارت های ارتباطی و آشنایی با فرهنگ های مختلف فراهم کنند و از سوی دیگر، در صورت استفاده نامناسب یا بدون نظارت، ممکن است پیامدهایی همچون کاهش تعاملات خانوادگی، اختلال در فعالیت های آموزشی، وابستگی به رسانه، کاهش تحرک جسمانی، مواجهه با محتوای نامتناسب با سن و شکل گیری برخی الگوهای رفتاری نامطلوب را به دنبال داشته باشند. هدف مقاله حاضر، بررسی نقش رسانه ها در زندگی کودکان و تبیین فرصت ها و چالش های ناشی از حضور گسترده رسانه ها در زندگی آنان است. این پژوهش با استفاده از روش مطالعه اسنادی و مرور منابع علمی و مطالعات انجام شده در حوزه کودک، رسانه، خانواده و آموزش انجام شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که تاثیر رسانه بر کودک به عواملی همچون نوع رسانه، محتوای ارائه شده، مدت زمان استفاده، سن کودک، ویژگی های فردی، شیوه استفاده، میزان همراهی والدین و شرایط خانوادگی وابسته است. بنابراین، مسئله اصلی را نباید صرفا در «استفاده یا عدم استفاده» از رسانه جست وجو کرد، بلکه کیفیت استفاده، هدف استفاده، مدیریت زمان و ارتقای سواد رسانه ای کودکان و والدین اهمیت اساسی دارد. بر این اساس، آموزش سواد رسانه ای، مشارکت والدین، انتخاب محتوای مناسب، ایجاد تعادل میان فعالیت های رسانه ای و غیررسانه ای و تقویت توانایی تفکر انتقادی کودکان می تواند زمینه بهره گیری موثرتر از ظرفیت های رسانه ای را فراهم سازد.

کلیدواژه ها:

رسانه ، کودکان ، سواد رسانه ای ، خانواده ، تربیت کودک ، رسانه های دیجیتال ، فضای مجازی