رویکردی پژوهشی–کاربردی برای تقویت سواد تاریخی، سواد مکانی و یادگیری معنادار در بافت مدارس ایران

پیشرفت فناوری های دیجیتال و گسترش رسانه های تعاملی، فرصت های تازه ای برای بازطراحی آموزش مطالعات اجتماعی فراهم کرده است؛ فرصتی که می تواند فاصله میان «دانش کتابی» و «تجربه زیسته» دانش آموزان را کاهش دهد و یادگیری را از حفظ مطالب به سمت فهم، تحلیل و روایت پردازی مبتنی بر شواهد سوق دهد. داستان گویی دیجیتال (Digital Storytelling) و به ویژه Story Map یا نقشه روایت گر، از رویکردهای نوظهور و اثرگذار در این مسیر است که با تلفیق روایت، زمان، مکان و چندرسانه ای سازی، امکان عینی سازی مفاهیم تاریخی–جغرافیایی، تقویت همدلی تاریخی و ارتقای سواد رسانه ای را فراهم می سازد. این مقاله با روش مرور تحلیلی–کاربردی و اتکا به ادبیات معتبر حوزه یادگیری چندرسانه ای و تفکر تاریخی، نقش داستان گویی دیجیتال و Story Map را در ارتقای کیفیت یاددهی–یادگیری مطالعات اجتماعی در دوره متوسطه بررسی می کند و در پایان، راهنمای اجرایی بومی سازی شده برای دبیران، شامل سناریوهای کلاس محور، اصول طراحی آموزشی، مدیریت زمان و روبریک ارزشیابی ارائه می دهد. جمع بندی تحلیل ها نشان می دهد زمانی که Story Map به مثابه یک «چارچوب سازمان دهی دانش» به کار گرفته شود (نه صرفا یک ابزار فناورانه)، می تواند انگیزش و مشارکت را افزایش دهد، یادگیری مفاهیم مکانی و زمانی را تثبیت کند، کیفیت استدلال دانش آموز را از طریق الزام به شواهد ارتقا دهد و مهارت های قرن بیست ویکمی مانند همکاری، ارتباط موثر، خودراهبری و تفکر انتقادی را تقویت کند؛ البته تحقق این مزایا وابسته به طراحی مرحله بندی شده، آموزش سواد اطلاعاتی و رسانه ای، و ارزشیابی فرایندی است (Mayer, ۲۰۲۱; Robin, ۲۰۰۸; Wineburg, ۲۰۰۱).

کلیدواژه ها:

داستان گویی دیجیتال ، Story Map ، مطالعات اجتماعی ، سواد تاریخی ، سواد مکانی ، همدلی تاریخی ، یادگیری چندرسانه ای ، فناوری آموزشی.