بررسی چالش های فرهنگی تدریس مفاهیم قرآن در مدارس با تاکید بر شکاف نسلی و تفاوت های زبانی

آموزش قرآن در نظام رسمی تعلیم و تربیت، همواره با چالش های متعددی در انتقال مفاهیم به نسل جدید روبه رو بوده است. پژوهش حاضر با هدف بررسی چالش های فرهنگی تدریس مفاهیم قرآن در مدارس با تاکید بر شکاف نسلی و تفاوت های زبانی انجام شد. این تحقیق با رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون به انجام رسید. جامعه آماری پژوهش شامل معلمان قرآن و متخصصان حوزه تعلیم و تربیت دینی بود که از میان آن ها، تعداد ۱۵ نفر به روش نمونه گیری هدفمند برای انجام مصاحبه های نیمه ساختاریافته انتخاب شدند. فرآیند تحلیل داده ها با استفاده از روش تحلیل مضمون شش مرحله ای کلارک و براون صورت گرفت. یافته های پژوهش نشان داد که موانع اصلی انتقال مفاهیم قرآنی در چهار مضمون اصلی دسته بندی می شوند: «گسست زبانی میان متن مقدس و زبان زیسته دانش آموزان»، «تغییر در مرجعیت معنایی نسل جدید به واسطه زیست در فضای دیجیتال»، «سیطره رویکردهای حافظه محور و نمره محور در نظام ارزشیابی» و «محدودیت های ساختاری و زمان بندی نهاد مدرسه». بر اساس نتایج این پژوهش، اثربخشی آموزش قرآن مستلزم گذار از الگوی سنتی و یک سویه انتقال اطلاعات به الگوی «گفت وگوی فرهنگی» و «ترجمه مفاهیم به زبان تجربه زیسته نسل جدید» است. در نهایت، راهکارهایی عملی همچون بازنویسی ترجمه های درسی بر اساس زبان معیار نوجوانان، کارگاه های توانمندسازی معلمان در حوزه فرهنگ رسانه ای، و طراحی ارزشیابی های عملکردمحور پیشنهاد شده است.

کلیدواژه ها:

آموزش قرآن ، شکاف نسلی ، تفاوت های زبانی ، ترجمه فرهنگی ، تحلیل مضمون ، زیست جهان دانش آموزان.