میراث استالین در روسیه امروز: دیدگاه های موافق و منتقد

میراث ژوزف استالین یکی از مناقشه برانگیزترین موضوعات در مطالعات تاریخ معاصر، علوم سیاسی و روابط بین الملل به شمار می آید. با گذشت بیش از هفت دهه از مرگ استالین، جایگاه وی همچنان در فضای سیاسی، فرهنگی و اجتماعی روسیه مورد بحث و مناقشه است. بخشی از جامعه روسیه، استالین را نماد اقتدار دولت، توسعه صنعتی، پیروزی اتحاد جماهیر شوروی در جنگ جهانی دوم و تثبیت جایگاه این کشور در نظام بین الملل می دانند؛ در مقابل، گروهی دیگر وی را مسئول شکل گیری نظامی مبتنی بر سرکوب سیاسی، نقض گسترده حقوق بشر، اردوگاه های کار اجباری، پاکسازی های گسترده و محدودیت آزادی های مدنی قلمداد می کنند. هدف پژوهش حاضر، بررسی ابعاد مختلف میراث استالین در روسیه امروز و تحلیل دیدگاه های موافق و منتقد نسبت به شخصیت و عملکرد او است. پژوهش با بهره گیری از روش توصیفی تحلیلی و بر پایه مطالعات کتابخانه ای انجام شده و تلاش دارد با استفاده از منابع معتبر فارسی، ابعاد تاریخی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی این موضوع را واکاوی کند. یافته های پژوهش نشان می دهد که بازتعریف جایگاه استالین در روسیه معاصر، بیش از آنکه صرفا به گذشته تاریخی وابسته باشد، تحت تاثیر سیاست های هویتی، امنیتی و ژئوپلیتیکی دولت روسیه قرار دارد. همچنین رسانه ها، نظام آموزشی، حافظه تاریخی جامعه و شرایط بین المللی در شکل گیری نگرش های متفاوت نسبت به استالین نقش قابل توجهی ایفا می کنند. در نهایت، پژوهش نتیجه می گیرد که میراث استالین در روسیه امروز دارای ماهیتی دوگانه است؛ به گونه ای که هم زمان نماد اقتدار ملی و توسعه اقتصادی برای گروهی از شهروندان و یادآور استبداد، سرکوب و نقض حقوق بشر برای گروهی دیگر محسوب می شود. این دوگانگی، همچنان یکی از مهم ترین چالش های هویت تاریخی و سیاسی روسیه معاصر به شمار می رود (احمدی، ۱۳۹۸؛ سجادپور، ۱۳۹۷).

کلیدواژه ها:

استالین ، روسیه ، اتحاد جماهیر شوروی ، حافظه تاریخی ، اقتدارگرایی ، هویت ملی ، سیاست ، تاریخ معاصر