نقش استالین در تبدیل اتحاد شوروی به یک ابرقدرت جهانی

نقش ژوزف استالین در تبدیل اتحاد شوروی به یک ابرقدرت جهانی را نمی توان فقط در سطح رهبری سیاسی یا اداره حکومت توضیح داد، بلکه باید آن را در پیوند با ساختار اقتصادی، نظامی، ایدئولوژیک و اجتماعی دوره او بررسی کرد. استالین با تمرکز شدید قدرت، برنامه ریزی متمرکز اقتصادی، صنعتی سازی شتابان، جمعی سازی کشاورزی، گسترش زیرساخت های نظامی و کنترل سخت گیرانه بر جامعه، زمینه هایی را فراهم کرد که اتحاد شوروی بتواند از یک کشور عمدتا عقب مانده و آسیب دیده از جنگ داخلی، به دولتی قدرتمند در سطح بین المللی تبدیل شود. در عین حال، این فرایند با هزینه های انسانی بسیار بالا همراه بود؛ از جمله سرکوب سیاسی، گولاگ، قحطی، محدودیت آزادی های فردی و حذف گسترده مخالفان. بنابراین، بررسی نقش استالین در ابرقدرت شدن اتحاد شوروی، مستلزم نگاهی دو وجهی است: از یک سو، نقش او در بسیج منابع و ساخت قدرت ملی؛ و از سوی دیگر، پیامدهای سنگین سیاست های او بر جامعه شوروی. این مقاله با رویکرد توصیفی تحلیلی و بر اساس منابع فارسی، نشان می دهد که استالین از طریق ایجاد یک دولت بسیج گر و اقتصاد فرماندهی، پایه های قدرت شوروی را برای دهه های بعد تثبیت کرد، اما این قدرت با خشونت ساختاری و هزینه های گسترده انسانی همراه بود (تقی زاده، ۱۳۹۸؛ مرادی، ۱۳۹۶).

کلیدواژه ها:

استالین ، اتحاد شوروی ، ابرقدرت جهانی ، صنعتی سازی ، جمعی سازی ، جنگ سرد ، سیاست شوروی