بررسی تاثیر استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی بر عملکرد تحصیلی و انگیزه یادگیری دانش آموزان

پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی بر عملکرد تحصیلی و انگیزه یادگیری دانش آموزان انجام شد. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش شناسی، شبه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون با گروه کنترل و مرحله پیگیری دو ماهه بود. جامعه آماری پژوهش را کلیه دانش آموزان پسر پایه دهم رشته علوم تجربی شهر اصفهان در سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۴ تشکیل دادند که از میان آن ها با استفاده از روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای، شصت نفر (سی نفر گروه آزمایش و سی نفر گروه کنترل) انتخاب شدند. گروه آزمایش به مدت دوازده جلسه تحت آموزش با رویکرد تلفیقی مبتنی بر ابزارهای هوش مصنوعی (شامل پلتفرم های یادگیری تطبیقی، چت بات های آموزشی و سیستم های بازخورد هوشمند) قرار گرفتند، در حالی که گروه کنترل، محتوای مشابه را با روش های سنتی و معلم محور دریافت کردند. ابزارهای پژوهش شامل آزمون محقق ساخته سنجش عملکرد تحصیلی با چهل سوال در چهار سطح شناختی (به خاطرآوردن، درک کردن، تحلیل کردن و آفریدن) و پرسشنامه استاندارد انگیزه یادگیری (AMS) با بیست و هشت گویه در هفت مولفه بود که روایی و پایایی آن ها با استفاده از روش های مناسب تایید گردید. داده ها با استفاده از تحلیل کوواریانس چندمتغیره و تک متغیره و همچنین آزمون تی وابسته تحلیل شدند. یافته ها نشان داد که میانگین نمرات عملکرد تحصیلی گروه آزمایش از پیش آزمون به پس آزمون و سپس به مرحله پیگیری افزایش چشمگیری داشته است، در حالی که گروه کنترل تغییرات ناچیزی را نشان داد و این تفاوت در سطح معناداری بالا تایید گردید. همچنین، تحلیل داده ها نشان داد که استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی به طور معناداری باعث افزایش انگیزه یادگیری در گروه آزمایش شده است و بیشترین تاثیر بر مولفه های انگیزه درونی-دانش و انگیزه درونی-تجربه و کمترین تاثیر بر مولفه بی انگیزگی مشاهده شد. بر اساس یافته های پژوهش، ابزارهای هوش مصنوعی با فراهم آوری محیط های یادگیری شخصی سازی شده، ارائه بازخورد فوری و دقیق، و ایجاد تعاملات جذاب و پویا، به طور معناداری باعث افزایش عملکرد تحصیلی و انگیزه یادگیری دانش آموزان می شوند و این تاثیر در طول زمان نیز پایدار باقی می ماند. با توجه به نتایج، پیشنهاد می شود که طراحان برنامه درسی و معلمان ، از ابزارهای هوش مصنوعی به عنوان یک استراتژی موثر برای بهبود عملکرد تحصیلی و افزایش انگیزه یادگیری دانش آموزان استفاده کنند و همچنین، دوره های توانمندسازی معلمان در زمینه کاربست آموزشی ابزارهای هوش مصنوعی تدوین و اجرا گردد.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، عملکرد تحصیلی ، انگیزه یادگیری ، دانش آموزان متوسطه ، یادگیری شخصی سازی شده.