بررسی نقش سواد هوش مصنوعی در ارتقای تفکر انتقادی و تشخیص اطلاعات نادرست در دانش آموزان

گسترش روزافزون ابزارها و سامانه های مبتنی بر هوش مصنوعی، شیوه دسترسی، تولید، پردازش و ارزیابی اطلاعات را در میان دانش آموزان دستخوش تغییر کرده است. در چنین شرایطی، برخورداری از «سواد هوش مصنوعی» تنها به توانایی استفاده فنی از ابزارهای هوشمند محدود نمی شود، بلکه شامل شناخت قابلیت ها و محدودیت های هوش مصنوعی، ارزیابی اعتبار خروجی های آن، تشخیص خطا و سوگیری، بررسی منابع و استفاده مسئولانه و انتقادی از اطلاعات تولیدشده توسط سامانه های هوشمند است. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش سواد هوش مصنوعی در ارتقای تفکر انتقادی و توانایی تشخیص اطلاعات نادرست در دانش آموزان انجام شده است. رویکرد پژوهش مروری و تحلیلی است و با بررسی مبانی نظری و پژوهش های مرتبط، ارتباط میان مولفه های سواد هوش مصنوعی، مهارت های تفکر انتقادی و توانایی ارزیابی صحت اطلاعات مورد تحلیل قرار گرفته است. یافته های بررسی نشان می دهد که آموزش سواد هوش مصنوعی می تواند دانش آموزان را از مصرف کنندگان منفعل اطلاعات به ارزیابانی فعال و آگاه تبدیل کند. آشنایی با نحوه تولید و پردازش اطلاعات توسط سامانه های هوشمند، توجه به احتمال وجود خطا و سوگیری در پاسخ های هوش مصنوعی، مقایسه اطلاعات با منابع معتبر، طرح پرسش های دقیق، بررسی شواهد و استدلال پیش از پذیرش یک ادعا، از جمله مهارت هایی هستند که می توانند در تقویت تفکر انتقادی دانش آموزان نقش داشته باشند. همچنین، به کارگیری فعالیت های آموزشی مبتنی بر تحلیل پاسخ های هوش مصنوعی و شناسایی اطلاعات نادرست می تواند فرصت مناسبی برای تمرین راستی آزمایی و ارزیابی اعتبار اطلاعات فراهم کند. بر این اساس، توسعه سواد هوش مصنوعی در نظام آموزشی می تواند یکی از الزامات اساسی برای آماده سازی دانش آموزان جهت مواجهه آگاهانه، مسئولانه و انتقادی با محیط اطلاعاتی عصر دیجیتال باشد.

کلیدواژه ها:

سواد هوش مصنوعی ، تفکر انتقادی ، اطلاعات نادرست ، دانش آموزان ، سواد اطلاعاتی ، راستی آزمایی اطلاعات ، آموزش هوش مصنوعی ، تفکر تحلیلی.