بررسی تاثیر آموزش آزمایشگاه محور بر افزایش یادگیری مفهومی و انگیزه دانش آموزان در درس شیمی

آموزش آزمایشگاه محور به عنوان یکی از رویکردهای موثر در تدریس علوم تجربی به ویژه شیمی، نقشی بنیادین در ارتقای یادگیری مفهومی و افزایش انگیزه دانش آموزان ایفا می کند. این مقاله مروری با هدف بررسی نظام مند یافته های پژوهشی در زمینه تاثیر روش های فعال مبتنی بر آزمایشگاه بر فرایندهای شناختی و عاطفی یادگیرندگان تدوین شده است. در این راستا، مطالعات انجام شده در دو دهه اخیر نشان می دهند که کاربرد ابزارها، مواد شیمیایی و شبیه سازی های تعاملی در محیط آزمایشگاه، امکان اتصال مفاهیم انتزاعی به پدیده های عینی را فراهم می آورد. چنین اتصالی نه تنها درک عمیق تری از اصول ترمودینامیک، سینتیک و تعادل شیمیایی ایجاد می کند، بلکه به دلیل ماهیت اکتشافی و مشارکتی، حس کنجکاوی و خودکارآمدی را در دانش آموزان تقویت می نماید. پژوهش های مرورشده حاکی از آن است که فعالیت های آزمایشگاهی به شرط طراحی هدفمند و هماهنگ با برنامه درسی، می توانند اشتباهات مفهومی رایج را کاهش دهند و جایگزینی برای روش های سنتی حفظ محور باشند. همچنین، عوامل محیطی مانند ایمنی، زمان کافی و تعداد مناسب گروه ها، تاثیر این نوع آموزش را تعدیل می کنند و بدون توجه به این ملاحظات، نتایج مطلوب حاصل نخواهد شد. از سوی دیگر، ترکیب آزمایشگاه فیزیکی با آزمایشگاه مجازی در شرایط همه گیری و محدودیت های آموزشی، افق های جدیدی را گشوده است که نیازمند بازبینی در اهداف و ارزشیابی های مربوطه می باشد. در مجموع، شواهد موجود برتری آموزش آزمایشگاه محور را در دو حوزه شناختی و انگیزشی تایید می کنند، مشروط بر آنکه معلمان آموزش دیده و منابع کافی در دسترس باشند. این نتیجه گیری نهایی که یادگیری ماندگار و انگیزه درونی، محصول تجربه مستقیم و معنادار با پدیده های شیمیایی است، سرلوحه توصیه های پژوهشی و اجرایی قرار می گیرد.

کلیدواژه ها:

آموزش آزمایشگاه محور ، یادگیری مفهومی ، انگیزه ، دانش آموزان ، درس شیمی