نقش هوش مصنوعی در پرورش مهارت های کارآفرینی دانش آموزان

پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش هوش مصنوعی در پرورش مهارت های کارآفرینی دانش آموزان و ارائه الگویی برای بهره گیری موثر از این فناوری نوین در نظام آموزشی انجام شده است. این پژوهش به لحاظ هدف، کاربردی و از نظر روش، ترکیبی (کیفی-کمی) با رویکرد اکتشافی متوالی است که در بخش کیفی، از روش نظریه داده بنیاد (گراندد تئوری) و در بخش کمی، از روش توصیفی-همبستگی استفاده گردیده است. جامعه آماری در بخش کیفی، شامل صاحب نظران حوزه کارآفرینی آموزشی، فناوری اطلاعات و علوم تربیتی و نیز معلمان با سابقه و موفق در زمینه تدریس مهارت های کارآفرینی در شهر تهران بود که با استفاده از روش نمونه گیری هدفمند و معیار اشباع نظری، ۲۵ نفر انتخاب و مورد مصاحبه های نیمه ساختاریافته عمیق قرار گرفتند. در بخش کمی، جامعه آماری شامل کلیه دانش آموزان مقطع متوسطه دوم مدارس دولتی و غیردولتی شهر اصفهان در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۳ به تعداد ۱۲۴۵۰ نفر بود که با استفاده از فرمول کوکران و روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای، ۳۷۵ نفر به عنوان نمونه انتخاب شدند. ابزارهای گردآوری داده ها در بخش کیفی، مصاحبه های عمیق نیمه ساختاریافته و در بخش کمی، پرسشنامه های محقق ساخته سنجش نقش هوش مصنوعی در کارآفرینی و پرسشنامه استاندارد مهارت های کارآفرینی (اکبری و همکاران، ۱۳۹۹) بود که روایی محتوایی و سازه آن ها تایید و پایایی آن ها با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ به ترتیب ۹۰/۰ و ۸۷/۰ محاسبه گردید. تحلیل داده های کیفی با استفاده از روش کدگذاری باز، محوری و گزینشی و تحلیل داده های کمی با استفاده از آزمون های ضریب همبستگی پیرسون، رگرسیون چندگانه و تحلیل مسیر در نرم افزارهای SPSS و AMOS انجام شد. یافته های پژوهش نشان داد که هوش مصنوعی از طریق پنج مکانیسم اصلی شامل شبیه سازی محیط های کسب وکار، تحلیل داده های بازار و کشف فرصت ها، ارائه بازخورد هوشمند و شخصی سازی یادگیری، پرورش تفکر محاسباتی و حل مسئله و تسهیل همکاری های شبکه ای، می تواند به طور معناداری بر مهارت های کارآفرینی دانش آموزان تاثیر بگذارد و یافته های کمی نشان داد که بین استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی در فرایند یادگیری و مهارت های کارآفرینی دانش آموزان، رابطه مثبت و معناداری در سطح ۰۰۱/۰ وجود دارد و این متغیرها توانستند ۴۳٪ از واریانس مهارت های کارآفرینی را تبیین نمایند. همچنین، از میان مولفه های هوش مصنوعی، مولفه های «شبیه سازی کسب وکار» و «تحلیل داده های بازار» بیشترین تاثیر را بر پرورش مهارت های کارآفرینی داشتند و نتایج تحلیل مسیر نشان داد که هوش مصنوعی، هم به صورت مستقیم و هم به صورت غیرمستقیم و از طریق متغیرهای میانجی نظیر انگیزه پیشرفت و خودکارآمدی، بر مهارت های کارآفرینی تاثیر می گذارد.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، مهارت های کارآفرینی ، دانش آموزان ، شبیه سازی کسب وکار ، تحلیل داده ، شخصی سازی یادگیری.