طراحی و اعتباریابی الگوی برنامه درسی مبتنی بر رویکرد حل مسئله در و تاثیر آن بر پرورش تفکر انتقادی و خودکارآمدی تحصیلی دانش آموزان

پژوهش حاضر با هدف طراحی و اعتباریابی الگوی برنامه درسی مبتنی بر رویکرد حل مسئله در و بررسی تاثیر آن بر پرورش تفکر انتقادی و خودکارآمدی تحصیلی دانش آموزان انجام شد. این مطالعه از نوع تحقیقات آمیخته (کیفی-کمی) با طرح اکتشافی متوالی بود که در بخش کیفی از روش پدیدارشناسی و در بخش کمی از روش شبه تجربی با طرح پیش آزمون-پس آزمون با گروه کنترل استفاده شد. در بخش کیفی، جامعه آماری شامل متخصصان حوزه برنامه ریزی درسی، روان شناسی تربیتی و آموزش علوم بود که با استفاده از روش نمونه گیری هدفمند و معیار اشباع نظری، تعداد ۲۰ نفر به عنوان مشارکت کننده انتخاب شدند و برای گردآوری داده ها از مصاحبه های نیمه ساختاریافته عمیق استفاده گردید و تحلیل داده ها با استفاده از روش تحلیل محتوای استقرایی و کدگذاری سه مرحله ای انجام شد. در بخش کمی، جامعه آماری شامل کلیه دانش آموزان پسر مقطع متوسطه دوم شهر تهران در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۳ بود که با استفاده از روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای، تعداد ۶۰ نفر (۳۰ نفر گروه آزمایش و ۳۰ نفر گروه کنترل) انتخاب شدند و گروه آزمایش به مدت ۱۲ جلسه ۹۰ دقیقه ای تحت آموزش با الگوی برنامه درسی مبتنی بر حل مسئله قرار گرفت و گروه کنترل آموزش معمول را دریافت کرد. برای گردآوری داده های کمی از پرسشنامه تفکر انتقادی ریتکس (۲۰۰۳) با ۳۳ گویه و چهار مولفه (جستجوی حقیقت، ذهن باز، تحلیلی گری و سیستماتیک بودن) و پرسشنامه خودکارآمدی تحصیلی مورگان و جینکز (۱۹۹۹) با ۳۰ گویه و سه مولفه (استعداد، تلاش و موقعیت) استفاده شد و روایی و پایایی هر دو ابزار با استفاده از روش های اعتبارسنجی مناسب تایید گردید. تحلیل داده های کمی با استفاده از آمار توصیفی و استنباطی شامل تحلیل کوواریانس چندمتغیره (MANCOVA) با نرم افزار SPSS نسخه ۲۷ انجام شد. یافته های بخش کیفی به شناسایی ۵ مولفه اصلی و ۲۲ زیرمولفه برای الگوی برنامه درسی مبتنی بر حل مسئله منجر شد که عبارتند از: مولفه اهداف (شامل توسعه مهارت های تفکر انتقادی، خودکارآمدی تحصیلی، حل مسئله خلاقانه، یادگیری خودراهبر و کار گروهی)، مولفه محتوا (شامل محتوای مسئله محور، میان رشته ای، کاربردی، چندمنبعی و مبتنی بر مسائل واقعی زندگی)، مولفه روش های تدریس (شامل روش های یادگیری مبتنی بر مسئله، یادگیری مبتنی بر پروژه، بحث گروهی، کاوشگری و نقش آفرینی)، مولفه فعالیت های یادگیری (شامل فعالیت های اکتشافی، تحلیلی، ارزیابی انتقادی، ارائه و دفاع از راه حل ها و بازتاب و خودارزیابی)، و مولفه ارزشیابی (شامل ارزشیابی مبتنی بر فرایند حل مسئله، ارزشیابی عملکردی، خودارزیابی، هم ارزیابی و ارزشیابی مهارت های تفکر انتقادی). در بخش کمی، نتایج تحلیل کوواریانس چندمتغیره نشان داد که بین گروه آزمایش و کنترل در هر دو متغیر تفکر انتقادی و خودکارآمدی تحصیلی در مرحله پس آزمون تفاوت معناداری وجود دارد

کلیدواژه ها:

الگوی برنامه درسی ، حل مسئله ، تفکر انتقادی ، خودکارآمدی تحصیلی ،