نقش فضاهای یادگیری انعطاف پذیر و چیدمان فعال کلاس در افزایش تعامل، تمرکز و مشارکت تحصیلی دانش آموزان

پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش فضاهای یادگیری انعطاف پذیر و چیدمان فعال کلاس در افزایش تعامل، تمرکز و مشارکت تحصیلی دانش آموزان انجام شده است. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، ترکیبی (کیفی-کمی) با رویکرد متوالی اکتشافی است که در بخش کیفی، از روش پدیدارشناسی توصیفی و در بخش کمی، از روش توصیفی-همبستگی استفاده شده است. جامعه آماری در بخش کیفی، شامل معلمان با تجربه و متخصصان حوزه معماری آموزشی و روان شناسی تربیتی در شهر تهران بود که با استفاده از روش نمونه گیری هدفمند و معیار اشباع نظری، ۲۲ نفر انتخاب شدند و در بخش کمی، شامل کلیه دانش آموزان مقطع متوسطه دوم مدارس غیردولتی مناطق ۱، ۳ و ۶ تهران در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۳ به تعداد ۱۸۴۵ نفر بود که با استفاده از فرمول کوکران و روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای، ۳۲۰ نفر به عنوان نمونه انتخاب شدند. ابزارهای گردآوری داده ها در بخش کیفی، مصاحبه های نیمه ساختاریافته عمیق و در بخش کمی، پرسشنامه های استاندارد شده تعامل تحصیلی، تمرکز توجه و مشارکت تحصیلی بود که روایی محتوایی و سازه آن ها تایید و پایایی آن ها با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ به ترتیب ۸۸/۰، ۸۵/۰ و ۹۱/۰ محاسبه گردید. تحلیل داده های کیفی با استفاده از روش کلایزی و تحلیل داده های کمی با استفاده از آزمون های ضریب همبستگی پیرسون، رگرسیون چندگانه و تحلیل واریانس چندمتغیره (MANOVA) در نرم افزار SPSS نسخه ۲۶ انجام شد. یافته های پژوهش نشان داد که بین فضاهای یادگیری انعطاف پذیر و چیدمان فعال کلاس با هر سه متغیر تعامل تحصیلی، تمرکز توجه و مشارکت تحصیلی، رابطه مثبت و معناداری در سطح ۰۰۱/۰ وجود دارد و این متغیرها توانستند به ترتیب ۳۷٪، ۴۱٪ و ۴۴٪ از واریانس این متغیرها را تبیین نمایند. همچنین، نتایج تحلیل واریانس چندمتغیره حاکی از آن بود که میانگین نمرات تعامل، تمرکز و مشارکت تحصیلی دانش آموزان در کلاس های با چیدمان انعطاف پذیر و فعال، به طور معناداری بالاتر از کلاس های با چیدمان سنتی و ثابت بود و از میان مولفه های چیدمان کلاس، مولفه های «قابلیت جابه جایی مبلمان» و «تنوع ایستگاه های یادگیری» بیشترین تاثیر را بر متغیرهای وابسته داشتند.

کلیدواژه ها:

فضاهای یادگیری انعطاف پذیر ، چیدمان فعال کلاس ، تعامل تحصیلی ، تمرکز توجه ، مشارکت تحصیلی.