بررسی اثربخشی برنامه مدیریت زمان تحصیلی بر کاهش اضطراب امتحان، افزایش بهره وری مطالعه و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان دارای افت تحصیلی

پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی برنامه مدیریت زمان تحصیلی بر کاهش اضطراب امتحان، افزایش بهره وری مطالعه و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان پسر دارای افت تحصیلی در مقطع متوسطه دوم شهر تبریز انجام شد. این مطالعه از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون با گروه گواه و دوره پیگیری یک ماهه بود. جامعه آماری شامل تمامی دانش آموزان پسر پایه یازدهم رشته علوم انسانی ناحیه ۳ آموزش و پرورش شهر تبریز در سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۴ بودند که با استفاده از روش نمونه گیری هدفمند و بر اساس معیارهای ورود شامل معدل نوبت اول پایین تر از ۱۲، عدم ابتلا به اختلالات روان شناختی خاص، و رضایت آگاهانه، تعداد ۴۰ نفر انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه ۲۰ نفری آزمایش و گواه جایدهی شدند. گروه آزمایش به مدت ۸ جلسه ۹۰ دقیقه ای (هفته ای یک جلسه) تحت آموزش برنامه مدیریت زمان تحصیلی مبتنی بر رویکرد شناختی-رفتاری و تکنیک های برنامه ریزی روزانه، اولویت بندی وظایف، ماتریس آیزنهاور، هدف گذاری هوشمند (SMART)، مدیریت عوامل اتلاف کننده زمان و افزایش خودنظم دهی قرار گرفتند، در حالی که گروه گواه هیچ مداخله ای دریافت نکرد. ابزارهای گردآوری داده ها شامل پرسشنامه اضطراب امتحان اسپیلبرگر (TAI)، پرسشنامه بهره وری مطالعه مک درموت و همکاران و معدل تحصیلی دانش آموزان بود که روایی و پایایی آنها در پژوهش های پیشین تایید شده است. داده ها با استفاده از آزمون تحلیل کوواریانس تک متغیره (ANCOVA) و اندازه گیری مکرر (برای بررسی پایداری اثرات) تحلیل شدند. یافته ها نشان داد که پس از ۸ جلسه مداخله، میانگین نمرات اضطراب امتحان در گروه آزمایش از ۵۶/۴۰ به ۳۸/۶۰ کاهش یافت که نسبت به گروه گواه با تغییر از ۵۵/۸۰ به ۵۳/۹۰، تفاوت معناداری داشت بر اساس یافته ها، نتیجه گیری می شود که برنامه مدیریت زمان تحصیلی با افزایش خودتنظیمی، کاهش اتلاف وقت، بهبود تمرکز و هدف مندی، و کاهش فشار روانی ناشی از بی برنامگی، می تواند به عنوان یک مداخله موثر و پایدار در کاهش اضطراب امتحان، افزایش بهره وری مطالعه و بهبود پیشرفت تحصیلی دانش آموزان دارای افت تحصیلی مورد استفاده قرار گیرد و گنجاندن آن در برنامه های مشاوره تحصیلی مدارس با استقبال و اثربخشی همراه خواهد بود.

کلیدواژه ها:

مدیریت زمان تحصیلی ، اضطراب امتحان ، بهره وری مطالعه ، افت تحصیلی ، دانش آموزان متوسطه.