واکاوی تجربه زیسته معلمان درباره چالش های عدالت آموزشی و تاثیر آن بر اعتماد به نفس دانش آموزان

پژوهش حاضر با هدف واکاوی تجربه زیسته معلمان درباره چالش های عدالت آموزشی و تاثیر آن بر اعتماد به نفس دانش آموزان به روش پژوهش کیفی از نوع پدیدارشناسی توصیفی انجام شده است. مشارکت کنندگان پژوهش شامل بیست و دو نفر از معلمان مقطع ابتدایی شهر تهران بودند که با استفاده از روش نمونه گیری هدفمند و معیار اشباع نظری انتخاب شدند. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته عمیق جمع آوری و با استفاده از روش هفت مرحله ای کلایزی مورد تحلیل قرار گرفتند. یافته های پژوهش نشان داد که چالش های عدالت آموزشی در تجربه زیسته معلمان در پنج مضمون اصلی قابل طبقه بندی است: چالش های ساختاری شامل کمبود منابع و امکانات آموزشی نابرابر، تراکم بالای کلاس ها و ضعف در نظام ارزشیابی؛ چالش های تعاملی شامل تبعیض پنهان در برخورد با دانش آموزان، تفاوت در انتظارات معلم از دانش آموزان مختلف و تاثیر پیش داوری های ناخودآگاه؛ چالش های شناختی شامل ناتوانی در شناسایی نیازهای متنوع یادگیرندگان و کمبود آگاهی از راهبردهای تحقق عدالت آموزشی؛ چالش های عاطفی شامل دشواری در مدیریت هیجانات خود در مواجهه با نابرابری ها و احساس درماندگی در تغییر شرایط ناعادلانه؛ و چالش های ارزشی شامل تعارض میان باورهای شخصی درباره عدالت و الزامات نظام آموزشی موجود. همچنین یافته ها نشان داد که چالش های عدالت آموزشی تاثیرات عمیق و چندوجهی بر اعتماد به نفس دانش آموزان دارند که در قالب پنج محور قابل تبیین است: کاهش خودپنداره تحصیلی، تضعیف انگیزه پیشرفت، افزایش اضطراب و احساس ناامنی، شکل گیری خودپنداره منفی اجتماعی و کاهش تاب آوری تحصیلی. نتایج این پژوهش نشان می دهد که معلمان در مواجهه با چالش های عدالت آموزشی، راهبردهای متنوعی از جمله تلاش برای جبران نابرابری ها، پذیرش ناعادلانه شرایط و مقاومت غیرفعال را تجربه می کنند که هر یک پیامدهای متفاوتی برای اعتماد به نفس دانش آموزان به همراه دارد. بر اساس یافته ها، ضروری است که نظام آموزشی با فراهم سازی بسترهای لازم برای تحقق عدالت آموزشی در سطح کلاس درس، به معلمان در ایفای نقش عدالت محور خود یاری رساند و بستری برای ارتقای اعتماد به نفس همه دانش آموزان فراهم آورد.

کلیدواژه ها:

عدالت آموزشی ، تجربه زیسته ، معلمان ، اعتماد به نفس ، پدیدارشناسی.