نسل هوشمند در برابر اطلاعات نادرست؛ بررسی نقش فناوری و هوش مصنوعی در تقویت سواد رسانه ای دانش آموزان

در عصر کنونی که سیلاب های بی وقفه داده ها و اطلاعات از بسترهای گوناگون دیجیتال، زندگی روزمره را درنوردیده، تشخیص حقیقت از دروغ به یکی از چالش های اساسی جوامع بشری مبدل شده است. دانش آموزان به عنوان یکی از آسیب پذیرترین گروه های جمعیتی، بیش از سایرین در معرض هجمه ی اطلاعات نادرست و گمراه کننده قرار دارند و این مسئله، ضرورت توانمندسازی آنان در مواجهه با چنین مخاطراتی را دوچندان ساخته است. پژوهش حاضر با هدف تبیین جایگاه نسل هوشمند در مقابله با اطلاعات نادرست و بررسی کارکردهای بالقوه ی فناوری های نوین به ویژه هوش مصنوعی در ارتقاء سواد رسانه ای دانش آموزان نگاشته شده است. روش تحقیق در این نوشتار، مبتنی بر رویکرد مروری-تحلیلی و واکاوی نظام مند یافته های معتبر علمی در حوزه های علوم تربیتی، ارتباطات و هوش مصنوعی است که با نگاهی میان رشته ای به هم افزایی این حوزه ها در جهت حل یک معضل اجتماعی-فرهنگی پرداخته است. یافته های مطالعه نشان می دهند که ابزارهای نوین هوشمند، در صورت طراحی هدفمند و اخلاق محور، می توانند به عنوان توانمندسازهای موثری در شناسایی، تحلیل و نقد محتوای رسانه ای عمل کنند و به دانش آموزان در جهت گیری نقادانه و آگاهانه در فضای مجاری یاری رسانند. همچنین، نتایج حاکی از آن است که تلفیق قابلیت های تشخیص الگو، پردازش زبان طبیعی و یادگیری ماشینی در سامانه های آموزشی، می تواند به شکل گیری مهارت های فراشناختی و خودتنظیمی در فراگیران منجر شود و آنان را به شهروندانی مقاوم در برابر فریب های اطلاعاتی بدل سازد. در نهایت، مقاله با تاکید بر ضرورت طراحی چارچوبی جامع و بومی برای بهره مندی از ظرفیت های هوش مصنوعی در نظام آموزشی، پیشنهادهایی عملیاتی برای سیاست گذاران، برنامه ریزان درسی و معلمان ارائه می دهد تا از این رهگذر، گام های موثری در جهت تحقق نسلی پرسشگر، نقاد و هوشمند برداشته شود.

کلیدواژه ها:

نسل هوشمند ، اطلاعات نادرست ، سواد رسانه ای ، هوش مصنوعی ، دانش آموزان ، آموزش و پرورش ، فناوری آموزشی.