چگونه توانستم علاقه دانش آموزان به انجام فعالیت علمی و آزمایشگاهی را افزایش دهم؟

درس علوم تجربی یکی از مهم ترین حوزه های یادگیری در دوره ابتدایی است که هدف آن تنها انتقال مجموعه ای از اطلاعات علمی به دانش آموزان نیست، بلکه پرورش روحیه پرسشگری، مشاهده دقیق، تفکر انتقادی، حل مسئله و توانایی کشف پدیده های طبیعی است. با وجود اهمیت فراوان فعالیت های علمی و آزمایشگاهی در آموزش علوم، در بسیاری از مدارس مشاهده می شود که دانش آموزان علاقه و مشارکت کافی در انجام فعالیت های عملی ندارند و بیشتر به حفظ مطالب کتاب درسی اکتفا می کنند. این مسئله موجب کاهش انگیزه یادگیری، ضعف مهارت های پژوهشی و فاصله گرفتن دانش آموزان از ماهیت واقعی علم می شود. پژوهش حاضر با هدف افزایش علاقه دانش آموزان به انجام فعالیت های علمی و آزمایشگاهی در کلاس درس علوم انجام شده است.این اقدام پژوهی با رویکرد کیفی و با استفاده از روش مشاهده، گفت وگو با دانش آموزان، بررسی عملکرد آنان در فعالیت های عملی، تحلیل تکالیف و ثبت یادداشت های روزانه انجام گرفت. مسئله اصلی زمانی شناسایی شد که مشاهده گردید بخش قابل توجهی از دانش آموزان در فعالیت های آزمایشگاهی مشارکت فعال نداشته، نسبت به انجام آزمایش ها احساس نگرانی یا بی علاقگی نشان می دهند و نقش آنان بیشتر به مشاهده گر محدود شده است. پس از بررسی عوامل موثر، مشخص شد عواملی مانند محدود بودن تجربه های عملی، استفاده کمتر از روش های تدریس فعال، ترس از اشتباه، کمبود فرصت برای تجربه مستقیم و نبود ارتباط میان مفاهیم علمی و زندگی روزمره در کاهش علاقه دانش آموزان نقش دارند.برای حل این مشکل، مجموعه ای از اقدامات شامل طراحی آزمایش های ساده و قابل اجرا، تشکیل گروه های پژوهشی کوچک، استفاده از روش یادگیری مبتنی بر کاوش، ایجاد فضای پرسشگری، استفاده از مواد و ابزارهای ساده موجود در محیط زندگی، ارائه مسئولیت های علمی به دانش آموزان و تقویت بازخورد مثبت اجرا شد. پس از اجرای این مداخلات، شواهد نشان داد که مشارکت دانش آموزان در فعالیت های علمی افزایش یافته، میزان پرسشگری آنان بیشتر شده و نگرش آنان نسبت به درس علوم تغییر مثبت پیدا کرده است.نتایج این اقدام پژوهی نشان می دهد که استفاده از فعالیت های آزمایشگاهی هدفمند و دانش آموزمحور می تواند نقش مهمی در افزایش علاقه، انگیزش و مشارکت دانش آموزان در یادگیری علوم داشته باشد. همچنین مشخص شد که معلم با ایجاد محیط یادگیری فعال می تواند دانش آموزان را از دریافت کنندگان منفعل اطلاعات به پژوهشگران کوچک و فعال تبدیل کند.

کلیدواژه ها:

اقدام پژوهی ، آموزش علوم ، فعالیت آزمایشگاهی ، یادگیری فعال ، انگیزش تحصیلی ، یادگیری مبتنی بر کاوش ، دانش آموز ابتدایی