تبیین نقش تاب آوری تحصیلی در کاهش اضطراب امتحان و ارتقای خودکارآمدی در دانش آموزان

اضطراب امتحان به عنوان یکی از چالش های جدی روان شناختی در نظام های آموزشی، پیامدهای منفی چشم گیری بر تمرکز، انگیزش، عملکرد تحصیلی و سلامت روان دانش آموزان بر جای می گذارد. در نقطه مقابل، وجود منابع روان شناختی مثبت، ظرفیت سازگاری دانش آموزان را در مواجهه با فشارهای تحصیلی افزایش می دهد. تاب آوری تحصیلی یکی از کلیدی ترین این منابع است که بر توانایی فرد برای سازگاری اثربخش با مشکلات، شکست ها و تنش های آموزشی و نیز حفظ یا بازیابی عملکرد مطلوب دلالت دارد (مارتین و مارش، ۲۰۰۶؛ کسیدی، ۲۰۱۶). پژوهش حاضر با هدف تبیین نقش تاب آوری تحصیلی در کاهش اضطراب امتحان و ارتقای خودکارآمدی دانش آموزان به شیوه مروری-تحلیلی انجام شده است. یافته های مطالعات داخلی گویای آن است که ارتقای تاب آوری از طریق آموزش مهارت های تنظیم هیجان و خودتنظیمی، به کاهش معنادار اضطراب امتحان منجر می شود (عیسی بخش، سیف و درتاج، ۱۳۹۷؛ تاجی پور و همکاران، ۱۳۹۸). همچنین خودکارآمدی تحصیلی به عنوان یکی از پیش بین های قوی اضطراب امتحان شناخته شده است (اعرابی و صدیقی ارفعی، ۱۳۹۹). شواهد بین المللی نیز حاکی از رابطه مثبت تاب آوری تحصیلی با خودکارآمدی و رابطه منفی آن با اضطراب امتحان است و حتی نقش میانجی گری آن در رابطه بین خودکارآمدی و اضطراب امتحان تایید شده است (حیات و همکاران، ۲۰۲۱). بر این اساس، طراحی مداخلات مشاوره ای و آموزشی با محوریت تقویت تاب آوری، خودتنظیمی، تنظیم هیجان و خودکارآمدی، رویکردی موثر در کاهش اضطراب امتحان و بهبود سازگاری تحصیلی دانش آموزان محسوب می شود.

کلیدواژه ها:

تاب آوری تحصیلی ، اضطراب امتحان ، خودکارآمدی تحصیلی ، دانش آموزان ، خودتنظیمی ، تنظیم هیجان