بررسی رابطه هویت یادگیرنده، خودراهبری، یادگیری شخصی سازی شده و کیفیت تجربه یادگیری

یادگیری در جهان معاصر دیگر فرایندی محدود به انتقال اطلاعات از معلم به دانش آموز یا انباشت مجموعه ای از مفاهیم و محفوظات در ذهن یادگیرنده نیست، بلکه فرایندی پیچیده، پویا، چندبعدی و مبتنی بر تعامل میان ویژگی های فردی، اجتماعی، شناختی، عاطفی و محیطی است. تحولات گسترده در حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات، گسترش محیط های یادگیری دیجیتال، دسترسی روزافزون به منابع متنوع دانش و تغییر انتظارات از نظام های آموزشی موجب شده است که مفهوم یادگیرنده نیز دستخوش تغییر اساسی شود. در الگوهای سنتی، یادگیرنده عمدتا دریافت کننده محتوا و پیرو برنامه ای از پیش تعیین شده تلقی می شد؛ اما در رویکردهای نوین آموزشی، یادگیرنده فردی فعال، انتخاب گر، مسئول، خودتنظیم و مشارکت کننده در ساخت دانش محسوب می شود. از این منظر، کیفیت یادگیری صرفا به میزان دستیابی به اهداف آموزشی یا کسب نمره بالاتر محدود نمی شود، بلکه کیفیت تجربه ای که فرد در جریان یادگیری کسب می کند نیز اهمیت اساسی پیدا می کند. احساس تعلق به فرایند یادگیری، درک معنا و هدف، احساس شایستگی، میزان مشارکت، رضایت، انگیزش، احساس اختیار و توانایی مدیریت مسیر یادگیری از جمله مولفه هایی هستند که می توانند تجربه یادگیری را شکل دهند و در نهایت بر اثربخشی آموزش تاثیر بگذارند. در چنین شرایطی، توجه به مفهوم هویت یادگیرنده اهمیت ویژه ای پیدا کرده است. هویت یادگیرنده به برداشت و تصوری اشاره دارد که فرد از خود به عنوان یک یادگیرنده دارد؛ یعنی اینکه خود را تا چه اندازه فردی توانمند، علاقه مند، مسئول، مشارکت کننده و دارای ظرفیت رشد و یادگیری می داند. این هویت صرفا یک نگرش ساده نسبت به تحصیل نیست، بلکه مجموعه ای از باورها، ارزش ها، ادراکات، تجربیات و انتظاراتی است که فرد درباره جایگاه خود در فرایند یادگیری شکل می دهد. در این پژوهش که به شیوه مروری و با مطالعه کتابخانه ای و مراجعه به مقاله ها و تحقیق های چاپ شده و مطالب دیجیتالی گرد آوری شده است و سعی بر آن شده که به بررسی رابطه هویت یادگیرنده، خودراهبری، یادگیری شخصی سازی شده و کیفیت تجربه یادگیری پرداخته شود. نتایج به دست آمده حاکی از آن است که تعامل این مولفه ها می تواند با افزایش احساس استقلال، انگیزش، مشارکت و مسئولیت پذیری یادگیرنده، کیفیت تجربه یادگیری را به طور معناداری ارتقا دهد. از این رو، ایجاد محیط های آموزشی انعطاف پذیر و حمایتگر که هویت یادگیرنده را تقویت کرده و فرصت خودراهبری و شخصی سازی مسیر یادگیری را فراهم کنند، می تواند زمینه ساز تجربه ای عمیق، معنادار و اثربخش از یادگیری باشد.

کلیدواژه ها:

هویت یادگیرنده ، خودراهبردی ، یادگیری شخصی سازی ، تجربه یادگیری ، دانش آموزان