تاثیر محیط یادگیری (فیزیکی و روانی) بر عملکرد تحصیلی دانش آموزان

پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر محیط یادگیری در دو بعد فیزیکی و روانی بر عملکرد تحصیلی دانش آموزان مقطع شهر تهران انجام شد. این تحقیق از نظر هدف کاربردی و از نظر روش اجرا توصیفی-همبستگی بود. جامعه آماری پژوهش شامل کلیه دانش آموزان پایه چهارم تا ششم مناطق ۲، ۶ و ۱۵ شهر تهران در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۲ به تعداد ۲۴۸۷۵ نفر بود که با استفاده از روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای، حجم نمونه ای به تعداد ۴۱۰ نفر (۲۱۰ پسر و ۲۰۰ دختر) بر اساس جدول مورگان انتخاب گردید. ابزارهای گردآوری داده ها شامل پرسشنامه محقق ساخته محیط یادگیری فیزیکی (با ۲۵ گویه و ضریب آلفای کرونباخ ۸۷/۰)، پرسشنامه استاندارد محیط یادگیری روانی-اجتماعی فریزر و همکاران (۱۹۹۶) با ۳۲ گویه و ضریب آلفای ۸۹/۰ و همچنین میانگین نمرات نوبت دوم دانش آموزان به عنوان شاخص عملکرد تحصیلی بود. داده های گردآوری شده با استفاده از روش های آمار توصیفی (میانگین، انحراف معیار، جدول توزیع فراوانی) و آمار استنباطی (ضریب همبستگی پیرسون و رگرسیون چندگانه به روش همزمان) و با بهره گیری از نرم افزار آماری SPSS نسخه ۲۶ مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. یافته های پژوهش نشان داد که بین هر دو بعد محیط یادگیری فیزیکی (شامل روشنایی، صدا، دما، چیدمان صندلی ها و کیفیت تجهیزات) و محیط یادگیری روانی (شامل حمایت معلم، روابط همسالان، مشارکت در تصمیم گیری، انتظارات بالا و نظم و انضباط) با عملکرد تحصیلی دانش آموزان رابطه مثبت و معناداری وجود دارد ۰۱/۰ > Pهمچنین نتایج تحلیل رگرسیون چندگانه نشان داد که متغیرهای محیط یادگیری فیزیکی و روانی در مجموع ۴۲ درصد از واریانس عملکرد تحصیلی دانش آموزان را تبیین می کنند (۴۲۰/۰ R²= و در این میان سهم محیط یادگیری روانی۳۱/۰ β= بیشتر از محیط یادگیری فیزیکی (۲۲/۰ β= بود. بر اساس یافته های این پژوهش می توان نتیجه گرفت که توجه همزمان به کیفیت فضای فیزیکی مدرسه و ایجاد جو روانی مثبت در کلاس درس، نقش بسزایی در ارتقای عملکرد تحصیلی دانش آموزان دارد. از این رو به مسئولان آموزشی و معلمان توصیه می شود که ضمن بهینه سازی شرایط فیزیکی مدارس به ویژه در زمینه نور، صدا و چیدمان فضایی، به مولفه های روانی-اجتماعی نظیر برقراری روابط گرم و حمایت گرانه با دانش آموزان و فراهم آوردن زمینه مشارکت آنان در فعالیت های کلاسی نیز توجه ویژه ای مبذول دارند.

کلیدواژه ها:

محیط یادگیری فیزیکی ، محیط یادگیری روانی ، عملکرد تحصیلی ، دانش آموزان