تلفیق رویکردهای مدیریت کلاس مبتنی بر هوش هیجانی با استراتژی های تدریس خلاقانه برای پرورش دانش آموزان خودمحور

پژوهش حاضر با هدف بررسی چگونگی تلفیق رویکردهای مدیریت کلاس مبتنی بر هوش هیجانی با استراتژی های تدریس خلاقانه برای پرورش دانش آموزان خودمحور و شناسایی ابعاد، مولفه ها و راهکارهای عملی این تلفیق انجام شد. این مطالعه از نظر هدف، کاربردی-توسعه ای و از نظر روش، آمیخته (کیفی-کمی) از نوع اکتشافی متوالی بود. در بخش کیفی، با استفاده از روش تحلیل محتوای جهت دار و مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۲۶ نفر از معلمان باتجربه، مدیران آموزشی، متخصصان روان شناسی تربیتی و اساتید دانشگاهی که به روش هدفمند و با معیار اشباع نظری انتخاب شدند، ابعاد و مولفه های تلفیق رویکردهای مدیریت کلاس مبتنی بر هوش هیجانی با استراتژی های تدریس خلاقانه شناسایی شد. در بخش کمی، پرسشنامه ای بر اساس مولفه های استخراج شده طراحی و بر روی ۲۵۰ نفر از معلمان مدارس متوسطه شهر تهران که به روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای انتخاب شدند، اجرا گردید. یافته های بخش کیفی منجر به شناسایی ۵ مولفه اصلی و ۲۵ شاخص فرعی برای تلفیق این دو رویکرد شد که مولفه های اصلی عبارت بودند از: خودآگاهی و خودتنظیمی عاطفی معلم (۵ شاخص)، ایجاد فضای امن و حمایت کننده عاطفی (۵ شاخص)، طراحی فعالیت های یادگیری خلاقانه و مشارکتی (۵ شاخص)، تقویت مهارت های خودمدیریتی و خودرهبری دانش آموزان (۵ شاخص)، و ارزشیابی فرایندمحور و بازخورد هوشمندانه (۵ شاخص). یافته های بخش کمی نشان داد که تلفیق این دو رویکرد تاثیر مثبت و معناداری بر پرورش دانش آموزان خودمحور دارد و مولفه های «خودآگاهی و خودتنظیمی عاطفی معلم» و «ایجاد فضای امن و حمایت کننده عاطفی» بالاترین تاثیر را بر این فرایند دارند. بر اساس یافته های پژوهش، می توان نتیجه گرفت که تلفیق مدیریت کلاس مبتنی بر هوش هیجانی با تدریس خلاقانه، با ایجاد محیطی امن، حمایت کننده و تشویق کننده، می تواند به پرورش دانش آموزانی خودمحور، مسئول و دارای انگیزه درونی کمک کند. بنابراین، پیشنهاد می شود که برنامه های توسعه حرفه ای معلمان با تاکید بر هر دو حوزه هوش هیجانی و تدریس خلاقانه طراحی و اجرا شود و معلمان با ایجاد فضایی که در آن دانش آموزان احساس امنیت، ارزشمندی و خودمختاری کنند، به پرورش خودمحوری آن ها کمک کنند.

کلیدواژه ها:

مدیریت کلاس ، هوش هیجانی ، تدریس خلاقانه ، دانش آموزان خودمحور ، یادگیری خودراهبر