نقش آموزش و پرورش در پیشگیری از بزهکاری کودکان و نوجوانان

بزهکاری کودکان و نوجوانان یکی از مهم ترین چالش های اجتماعی جوامع معاصر است که پیامدهای گسترده ای بر امنیت اجتماعی، سرمایه انسانی و توسعه پایدار برجای می گذارد. تجربه کشورهای مختلف نشان داده است که پیشگیری از بزهکاری، به ویژه از طریق مداخلات آموزشی و تربیتی، اثربخش تر و کم هزینه تر از اقدامات کیفری پس از وقوع جرم است. آموزش و پرورش به عنوان یکی از بنیادی ترین نهادهای جامعه پذیری، نقشی تعیین کننده در شکل دهی شخصیت، درونی سازی هنجارها، تقویت مهارت های اجتماعی و کاهش رفتارهای پرخطر کودکان و نوجوانان دارد. هدف پژوهش حاضر، تبیین نقش آموزش و پرورش در پیشگیری از بزهکاری کودکان و نوجوانان بر اساس مرور و تحلیل منابع علمی موجود است. این پژوهش از نوع مروری توصیفی بوده و با استفاده از تحلیل منابع علمی فارسی و ترجمه شده، ابعاد مختلف نقش مدرسه، خانواده، معلمان، برنامه های درسی و همکاری میان نهادهای اجتماعی در پیشگیری از بزهکاری بررسی شده است. یافته های مطالعات نشان می دهد که آموزش مهارت های زندگی، تقویت هویت اخلاقی، ارتقای سرمایه اجتماعی مدرسه، مشارکت فعال خانواده، آموزش حقوق شهروندی، شناسایی زودهنگام دانش آموزان در معرض آسیب و تعامل موثر میان مدرسه، خانواده و نهادهای حمایتی از مهم ترین عوامل کاهش احتمال گرایش نوجوانان به رفتارهای مجرمانه هستند. همچنین بررسی منابع بیانگر آن است که پیشگیری اجتماعی، فرهنگی و تربیتی نسبت به رویکردهای صرفا کیفری از اثربخشی بیشتری برخوردار است. در پایان، مقاله بر ضرورت بازنگری در سیاست های آموزشی، تقویت برنامه های پیشگیرانه و توسعه پژوهش های میان رشته ای در حوزه تعلیم و تربیت و جرم شناسی تاکید می کند.

کلیدواژه ها:

آموزش و پرورش ، پیشگیری از بزهکاری ، کودکان ، نوجوانان ، جرم ، جامعه پذیری ، مدرسه