بررسی آثار فضای مجازی بر پایداری خانواده

خانواده به عنوان مهم ترین نهاد اجتماعی، نقش اساسی در حفظ سلامت روانی، عاطفی و اجتماعی افراد و انتقال ارزش ها و هنجارهای فرهنگی به نسل های آینده ایفا می کند. در سال های اخیر، گسترش فناوری های اطلاعات و ارتباطات و افزایش استفاده از شبکه های اجتماعی مجازی، شیوه تعاملات فردی و خانوادگی را دستخوش تغییرات گسترده ای کرده است. اگرچه این شبکه ها فرصت هایی همچون گسترش ارتباطات، دسترسی سریع به اطلاعات، افزایش آگاهی و توسعه تعاملات اجتماعی را فراهم آورده اند، اما استفاده افراطی و کنترل نشده از آن ها می تواند موجب کاهش تعاملات چهره به چهره، کاهش صمیمیت، افزایش تعارضات خانوادگی و تضعیف پایداری خانواده شود. ازاین رو، پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر شبکه های اجتماعی مجازی بر پایداری خانواده در میان زنان منطقه یک شهر تهران انجام شد. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، توصیفی پیمایشی بود. جامعه آماری پژوهش را زنان ساکن منطقه یک شهر تهران تشکیل دادند که بر اساس فرمول کوکران، ۴۰۰ نفر به روش نمونه گیری خوشه ای انتخاب شدند. داده های پژوهش با استفاده از پرسشنامه استاندارد عملکرد خانواده و پرسشنامه استفاده از شبکه های اجتماعی مجازی گردآوری شد و پس از تایید روایی و پایایی ابزارها، با بهره گیری از نرم افزار SPSS و آزمون های آماری توصیفی و استنباطی شامل ضریب همبستگی پیرسون و رگرسیون چندمتغیره مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. یافته های پژوهش نشان داد که میان استفاده از شبکه های اجتماعی مجازی و پایداری خانواده رابطه معناداری وجود دارد. نتایج همچنین بیانگر آن بود که استفاده بیش از حد از شبکه های اجتماعی با کاهش کیفیت روابط خانوادگی، کاهش تعاملات عاطفی، افت اعتماد متقابل و کاهش مشارکت در فعالیت های خانوادگی همراه است. در مقابل، استفاده هدفمند، آگاهانه و مدیریت شده از این شبکه ها می تواند در افزایش آگاهی، حفظ ارتباط با اعضای خانواده، تقویت حمایت اجتماعی و بهبود برخی ابعاد روابط خانوادگی موثر باشد. در مجموع، نتایج پژوهش نشان می دهد که آثار شبکه های اجتماعی بر پایداری خانواده به میزان، نوع و هدف استفاده از این رسانه ها وابسته است و ارتقای سواد رسانه ای، مدیریت صحیح زمان استفاده از فضای مجازی، تقویت مهارت های ارتباطی و افزایش تعاملات واقعی میان اعضای خانواده می تواند نقش مهمی در کاهش پیامدهای منفی و بهره گیری موثر از ظرفیت های شبکه های اجتماعی در جهت تحکیم بنیان خانواده داشته باشد.

کلیدواژه ها:

شبکه های اجتماعی مجازی ، پایداری خانواده ، زنان ، روابط خانوادگی ، سواد رسانه ای ، تعاملات اجتماعی ، شهر تهران