نقش آموزش مهارت های زبانی در یادگیری ادبیات عرب در دانش آموزان

نقش آموزش مهارت های زبانی در یادگیری ادبیات عرب، همواره یکی از دغدغه های اصلی نظام های آموزشی در حوزه های علوم انسانی و اسلامی بوده است؛ چراکه ادبیات عرب، نه صرفا مجموعه ای از متون کهن، بلکه بستری زنده برای انتقال معانی عمیق فرهنگی، دینی و عاطفی به شمار می رود. با این حال، بسیاری از دانش آموزان در مواجهه با این متون، احساس غربت و دشواری می کنند و این امر، ریشه در ضعف بنیادین آنان در مهارت های چهارگانه زبانی یعنی شنیدن، سخن گفتن، خواندن و نوشتن دارد. از این رو، پژوهش های گسترده ای در حوزه آموزش زبان دوم، بر این نکته تاکید دارند که فراگیری هر زبان، پیش نیاز اساسی برای درک عمیق ادبیات آن زبان محسوب می شود و ادبیات عرب نیز از این قاعده مستثنی نیست. در واقع، ادبیات عرب، زبانی نمادین، استعاری و چندلایه دارد که رمزگشایی از آن، نیازمند تسلط بر ساختارهای نحوی، صرفی و واژگانی است و این تسلط، جز از طریق تمرین مستمر مهارت های زبانی میسر نمی گردد. بنابراین، مقاله حاضر با رویکردی مروری و با بهره گیری از منابع کتابخانه ای معتبر، در پی تبیین این رابطه یگانگی و تاکید بر این نکته است که آموزش مهارت های زبانی، نه یک امر حاشیه ای، بلکه هسته مرکزی یادگیری ادبیات عرب به شمار می رود. این بررسی نشان می دهد که بسیاری از کاستی های موجود در آموزش ادبیات عرب در مدارس، ناشی از غفلت از رویکرد تلفیقی و توجه ناقص به هر یک از مهارت های زبانی به طور جداگانه است. از سوی دیگر، شواهد متقن نشان می دهد که هرگاه برنامه های درسی با محوریت مهارت های شنیداری و گفتاری طراحی شده اند، دانش آموزان درک بهتری از موسیقی درونی شعر و نثر عربی داشته اند و انگیزه آنان برای مطالعه متون کهن افزایش یافته است. به همین دلیل، این مقاله درصدد است تا با جمع بندی یافته های پیشین، الگویی مفهومی برای تلفیق مهارت های زبانی با آموزش ادبیات ارائه دهد و بر ضرورت بازنگری در روش های سنتی تاکید ورزد. در نهایت، نگارنده بر این باور است که بدون تقویت همزمان مهارت های زبانی، هرگونه تلاش برای آموزش ادبیات عرب، همچون ساختن بنایی بر شالوده ای سست و ناپایدار خواهد بود و نتیجه مطلوب را به بار نخواهد آورد.

کلیدواژه ها:

آموزش ، مهارت زبانی ، یادگیزی ، ادبیات عرب ، دانش آموزان