تاثیر باورهای معرفت شناختی معلم بر کیفیت سوالات و سطح یادگیری دانش آموزان

پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر باورهای معرفت شناختی معلم بر کیفیت سوالات و سطح یادگیری دانش آموزان به انجام رسیده است. باورهای معرفت شناختی به عنوان مجموعه ای از اعتقادات فرد درباره ماهیت دانش، چگونگی کسب آن، معیارهای توجیه باورها و میزان قطعیت یا تغییرپذیری معرفت، از جمله مهم ترین سازه های روان شناختی تاثیرگذار بر رفتارهای حرفه ای معلمان به شمار می روند. در این میان، سوالات معلم در کلاس درس به عنوان یکی از اساسی ترین ابزارهای تعامل آموزشی، نقشی محوری در هدایت فرآیند یاددهی-یادگیری ایفا می کنند و کیفیت این سوالات می تواند سطح یادگیری دانش آموزان را به طور مستقیم تحت تاثیر قرار دهد. پژوهش حاضر با رویکردی توصیفی-همبستگی و با بهره گیری از روش های کمی و کیفی، به بررسی رابطه میان باورهای معرفت شناختی معلمان، کیفیت سوالات مطرح شده توسط آنان و سطح یادگیری دانش آموزان پرداخته است. جامعه آماری پژوهش شامل کلیه معلمان و دانش آموزان مقطع متوسطه دوره دوم شهر اصفهان در سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۴ بود که با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی خوشه ای چندمرحله ای، تعداد ۳۲۰ معلم و ۶۴۰ دانش آموز به عنوان نمونه انتخاب شدند. ابزارهای گردآوری داده ها شامل پرسشنامه باورهای معرفت شناختی شومر، فرم مشاهده ساختاریافته کیفیت سوالات معلم و آزمون های محقق ساخته سنجش سطح یادگیری دانش آموزان بود. یافته های پژوهش نشان داد که بین باورهای معرفت شناختی پیشرفته معلمان و کیفیت سوالات مطرح شده توسط آنان رابطه مثبت و معناداری وجود دارد و معلمانی که از باورهای معرفت شناختی پخته تری برخوردارند، سوالات سطح بالاتری را در کلاس طراحی و مطرح می کنند. همچنین، بین کیفیت سوالات معلم و سطح یادگیری دانش آموزان رابطه مثبت و معناداری مشاهده شد و سوالات سطح بالا به طور معناداری با یادگیری عمیق تر و پایدارتر دانش آموزان همراه بودند. علاوه بر این، نتایج تحلیل مسیر نشان داد که باورهای معرفت شناختی معلم از طریق کیفیت سوالات، تاثیر غیرمستقیم و معناداری بر سطح یادگیری دانش آموزان دارد و کیفیت سوالات به عنوان متغیر میانجی در این رابطه عمل می کند. بر اساس یافته های پژوهش، طراحی و اجرای برنامه های آموزشی برای ارتقای باورهای معرفت شناختی معلمان و توانمندسازی آنان در زمینه طراحی سوالات سطح بالا، می تواند به عنوان یک راهبرد موثر در بهبود کیفیت یادگیری دانش آموزان مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

باورهای معرفت شناختی معلم ، کیفیت سوالات ، سطح یادگیری ، تفکر سطح بالا ، دانش آموزان