بررسی الزامات تحول نقش معلم برای مدیریت یادگیری در محیط های آموزشی مجهز به هوش مصنوعی

تحولات شتابان فناوری در عصر دیجیتال، به ویژه پیدایش و گسترش سیستم های هوش مصنوعی، دگرگونی های بنیادینی را در عرصه تعلیم و تربیت رقم زده است. ورود این فناوری ها به محیط های آموزشی، دیگر یک انتخاب، بلکه ضرورتی انکارناپذیر است که ماهیت فرآیند یاددهی-یادگیری را دستخوش تغییر می کند. در این میان، نقش سنتی معلم به عنوان مرجع انحصاری دانش و انتقال دهنده اطلاعات، با چالشی جدی مواجه شده و نیازمند تحولی عمیق و چندوجهی است. این مقاله با رویکردی تحلیلی-توصیفی و با مرور نظام مند ادبیات پژوهشی، در پی شناسایی و تبیین الزامات اساسی این تحول برای معلمان است تا بتوانند در محیط های یادگیری هوشمند، نقش کارآمدی در مدیریت فرآیند یادگیری ایفا کنند. یافته ها نشان می دهد که این تحول، مستلزم کسب شایستگی های نوینی در سه حوزه کلان است: نخست، شایستگی های فنی و سواد دیجیتال پیشرفته که فراتر از کاربرد صرف ابزارها، توانایی تعامل انتقادی با خروجی های هوش مصنوعی و مدیریت داده های یادگیری را شامل می شود. دوم، شایستگی های آموزشی-طراحی که معلم را از یک مجری برنامه درسی به یک طراح ماهر تجارب یادگیری شخصی سازی شده تبدیل می کند و او را در تلفیق هوش مصنوعی با روش های نوین تدریس توانا می سازد. سوم، شایستگی های اخلاقی و انسانی که با عنایت به چالش های اخلاقی، حریم خصوصی و شکاف دیجیتال، بر نقش بی بدیل معلم در حفظ کرامت انسانی، تقویت تفکر انتقادی و پرورش مهارت های عاطفی-اجتماعی در کنار یادگیری ماشینی تاکید می ورزد. در نهایت، مقاله نتیجه گیری می کند که تحول در نقش معلم، نه یک تغییر تکنولوژیک صرف، بلکه یک بازتعریف هستی شناختی از هویت حرفه ای اوست و نیازمند بازنگری بنیادین در نظام های تربیت معلم، برنامه های درسی و سیاست گذاری آموزشی است. عدم توجه به این الزامات، نه تنها فرصت های بینظیر هوش مصنوعی را هدر خواهد داد، بلکه می تواند به گسترش نابرابری های آموزشی و کاهش کیفیت تعاملات انسانی در کلاس های درس بینجامد.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی در آموزش ، تحول نقش معلم ، مدیریت یادگیری ، شایستگی های دیجیتال ، یادگیری شخصی سازی شده ، اخلاق در فناوری آموزشی ، تربیت معلم.