اثربخشی آموزش فارسی با هوش مصنوعی مولد بر درک مطلب و انگیزش دانش آموزان پایه چهارم

پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی آموزش فارسی با پشتیبانی هدایت شده هوش مصنوعی مولد بر درک مطلب و انگیزش یادگیری دانش آموزان پایه چهارم انجام شد. پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، آمیخته کمی کیفی با طرح قبل و بعد تک گروهی مبتنی بر ارزشیابی کیفی توصیفی بود. جامعه پژوهش شامل همه ۳۳ دانش آموز دختر پایه چهارم دبستان المهدی در ناحیه پنج مشهد بود که به روش سرشماری در مطالعه شرکت کردند. اجرای آموزشی در فاصله آبان تا بهمن ۱۴۰۴ و در هشت جلسه صورت گرفت. در این جلسات، آموزگار با استفاده کنترل شده از هوش مصنوعی مولد، پرسش های متناسب با سطح دانش آموزان، فعالیت های درک مطلب، نمونه های متنوع متنی و بازخوردهای آموزشی را طراحی و پس از بازبینی علمی، زبانی و سنی در کلاس اجرا کرد. داده های کمی نه بر پایه نمره، بلکه با استفاده از چهار سطح رسمی ارزشیابی توصیفی شامل «خیلی خوب»، «خوب»، «قابل قبول» و «نیاز به تلاش بیشتر» و از طریق فراوانی، درصد و الگوی تغییر سطح تحلیل شد. داده های کیفی نیز از مشاهده کلاسی، آثار یادگیری و بازخوردهای دانش آموزان گردآوری و با تحلیل مضمون بررسی شد. ارزیابی آغازین نشان داد سطح غالب عملکرد در مرز بالایی «قابل قبول» و نزدیک به «خوب» قرار داشت و ۱۹ دانش آموز در مهارت های درک مطلب، تحلیل متن یا مشارکت فعال به حمایت آموزشی بیشتری نیاز داشتند. پس از مداخله، سطح غالب عملکرد به «خوب» و «خیلی خوب» ارتقا یافت. از ۱۹ دانش آموز نیازمند تقویت، ۱۲ نفر به سطح «خیلی خوب» رسیدند و هفت نفر دیگر نیز بهبود مشاهده پذیری در درک متن، مشارکت و علاقه مندی نشان دادند. تحلیل کیفی سه مضمون اصلی شامل افزایش علاقه و انگیزش، تجربه یادگیری متفاوت و افزایش مشارکت کلاسی را آشکار کرد. یافته ها نشان می دهد استفاده معلم محور، محدود و هدفمند از هوش مصنوعی مولد می تواند در بافت واقعی کلاس ابتدایی به تنوع بخشی فعالیت های فارسی و تقویت درک مطلب و انگیزش کمک کند؛ بااین حال، تعمیم نتایج به دلیل نبود گروه مقایسه و محدود بودن مطالعه به یک کلاس باید با احتیاط

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی مولد ، آموزش فارسی ، درک مطلب ، انگیزش یادگیری ، ارزشیابی توصیفی ، پایه چهارم.