بررسی رابطه بین اضطراب ریاضی (mathanxiety) و عملکرد تحصیلی در دانش آموزان دوره متوسطه دوم

هدف پژوهش حاضر بررسی رابطه بین اضطراب ریاضی و عملکرد تحصیلی دانش آموزان دوره متوسطه دوم و تعیین میزان قدرت پیش بینی عملکرد تحصیلی بر اساس ابعاد اضطراب ریاضی بود. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، توصیفی از نوع همبستگی انجام شد. جامعه آماری پژوهش را کلیه دانش آموزان دوره متوسطه دوم تشکیل دادند و نمونه ای متشکل از ۲۸۶ دانش آموز در سال تحصیلی ۱۴۰۵–۱۴۰۶ با استفاده از روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای انتخاب شد. برای گردآوری داده ها از مقیاس اضطراب ریاضی استفاده شد که مولفه های اضطراب یادگیری و مطالعه ریاضی، اضطراب ارزیابی ریاضی و اضطراب حل مسائل ریاضی را پوشش می داد و عملکرد تحصیلی نیز بر اساس میانگین نمرات دروس ریاضی و معدل نیمسال تحصیلی اندازه گیری شد. روایی محتوایی و سازه ابزارها با استفاده از نظر متخصصان و تحلیل عاملی تاییدی بررسی شد و ضرایب آلفای کرونباخ برای مقیاس اضطراب ریاضی و خرده مقیاس های آن به ترتیب ۰/۹۱، ۰/۸۷، ۰/۸۹ و ۰/۸۵ به دست آمد که نشان دهنده پایایی مطلوب ابزارها بود. داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS نسخه ۲۷ تحلیل و از شاخص های توصیفی، ضریب همبستگی پیرسون و رگرسیون خطی چندگانه استفاده شد. یافته های پژوهش نشان داد بین اضطراب ریاضی و عملکرد تحصیلی رابطه منفی و معناداری وجود دارد (r=-۰/۴۶، p<۰/۰۰۱)، به گونه ای که افزایش اضطراب ریاضی با کاهش سطح عملکرد تحصیلی همراه بود. همچنین نتایج رگرسیون نشان داد مولفه های اضطراب ارزیابی ریاضی (β=-۰/۲۹، p<۰/۰۰۱)، اضطراب حل مسائل ریاضی (β=-۰/۲۴، p<۰/۰۰۱) و اضطراب یادگیری و مطالعه ریاضی (β=-۰/۱۷، p=۰/۰۰۶) به طور منفی و معناداری عملکرد تحصیلی را پیش بینی می کنند. مدل رگرسیون در مجموع ۲۷ درصد از واریانس عملکرد تحصیلی دانش آموزان را تبیین کرد (R²=۰/۲۷؛ F=۳۴/۶۷، p<۰/۰۰۱). بر اساس یافته ها، اضطراب ریاضی را می توان یکی از عوامل روان شناختی مرتبط با افت عملکرد تحصیلی دانش آموزان دوره متوسطه دوم دانست؛ به ویژه اضطراب ناشی از ارزیابی و موقعیت های حل مسئله، سهم بیشتری در تبیین تفاوت های عملکردی دانش آموزان داشت. بر این اساس، توجه نظام آموزشی به شناسایی زودهنگام اضطراب ریاضی، اصلاح شیوه های ارزشیابی، استفاده از روش های تدریس مشارکتی و مسئله محور، تقویت خودکارآمدی ریاضی و فراهم کردن محیط یادگیری کم تنش می تواند در بهبود تجربه یادگیری و عملکرد تحصیلی دانش آموزان موثر باشد. یافته ها همچنین بر ضرورت توجه هم زمان به عوامل شناختی و هیجانی در آموزش ریاضی تاکید می کنند.

کلیدواژه ها:

اضطراب ریاضی ، عملکرد تحصیلی ، دانش آموزان متوسطه دوم ، خودکارآمدی ریاضی ، اضطراب ارزیابی ، یادگیری ریاضی