تربیت در سپهر نور، بازتابهای سهروردی در مورد رشد اخلاقی

نظام های تربیتی معاصر با سیطره پارادایم اثبات گرایی و تاکید افراطی بر انباشت داده های شناختی، در مواجهه با ساحت های وجودی و «منش اخلاقی» انسان دچار تقلیل گرایی شده اند. پژوهش حاضر با هدف تبیین الگوی جامع رشد معنوی و اخلاقی بر اساس حکمت شهاب الدین سهروردی و با روش توصیفی - استنتاجی (مبتنی بر منابع ۲۰۲۱-۲۰۲۴) نگاشته شده است. یافته ها نشان می دهد که تربیت در مکتب اشراق، فرآیندی «اشتدادی» و «وجودی» است که از مهندسی حواس آغاز شده و با «دینامیسم تبدیل رذیلت به فضیلت» به شکوفایی «فرزانگی» می انجامد. نوآوری اصلی این پژوهش در استخراج و تبیین «الگوریتم سه لایه تربیت اخلاقی» شامل مراحل «تخلیه» (پاکسازی وجودی از رذایل)، «تحلیه» (آراستگی به فضایل از طریق ممارست) و «تجلی» (ظهور نور حق در قلب) است. نتایج حاکی از آن است که در این الگو، «پدیدارشناسی عشق» و تجربه «لذت های قدسی» به عنوان موتور محرک درونی، جایگزین محرک های بیرونی پاداش و تنبیه می شوند. بدین سان، گذار از آموزش حافظه محور به تربیت فضیلت محور، نیازمند احیای نقش مربی به عنوان «الگوی وجودی» و بهره گیری از «دیالکتیک ریاضت و تعدیل» است تا متربی با خروج از «انفعال ماده»، به «فعلیت نوری» و مقام «خلیفه اللهی» نائل گردد.

کلیدواژه ها:

سهروردی ، تربیت اخلاقی ، الگوریتم تخلیه و تحلیه ، فرزانگی ، لذت قدسی ، حکمت اشراق